Dlaczego temat HIMS jest mi tak bliski?
Od 2002 roku jestem pilotem oraz członkiem Aeroklubu Warszawskiego. Przez ponad dwie dekady uczestniczyłem w życiu środowiska lotniczego, obserwując kulturę bezpieczeństwa, odpowiedzialności oraz wzajemnego wsparcia, która od lat stanowi fundament lotnictwa.
W lotnictwie nauczyłem się, że bezpieczeństwo nie zaczyna się w kokpicie. Zaczyna się znacznie wcześniej – od uczciwości wobec samego siebie, odpowiedzialności za własny stan psychofizyczny i gotowości do poproszenia o pomoc, gdy jest ona potrzebna.
Program HIMS (Human Intervention Motivation Study) od wielu lat jest dla mnie jednym z najbardziej inspirujących przykładów tego, jak można połączyć bezpieczeństwo organizacji z troską o człowieka. Nie opiera się na zasadzie „wykryj i ukarz”, lecz na odpowiedzialnym modelu: rozpoznaj problem, zapewnij profesjonalne leczenie, wspieraj pracownika i umożliw mu bezpieczny powrót do wykonywania obowiązków.
To właśnie ta filozofia stała się inspiracją do rozwoju mojej działalności szkoleniowej. Od lat pomagam pracodawcom wdrażać systemy kontroli trzeźwości, procedury postępowania oraz rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo pracy. Jestem przekonany, że badanie alkomatem lub narkotestem jest jedynie początkiem skutecznego systemu. O jego wartości decydują przede wszystkim ludzie, kultura organizacyjna, procedury oraz mądre wsparcie pracowników.
Nie proponuję kopiowania programu HIMS do polskich przedsiębiorstw. Proponuję wykorzystanie jego najcenniejszych wartości – odpowiedzialności, zaufania, profesjonalnego leczenia, wsparcia i długofalowego monitorowania – aby budować bezpieczne środowisko pracy w każdej branży.
Od ponad 20 lat praktykuję kulturę bezpieczeństwa w lotnictwie. Dziś pomagam przenosić jej najlepsze rozwiązania do polskich przedsiębiorstw.
HIMS – inspiracja dla nowoczesnych pracodawców
Co firmy mogą nauczyć się od amerykańskiego lotnictwa?
Przez ponad 40 lat amerykańskie lotnictwo rozwijało program HIMS (Human Intervention Motivation Study) – system, który pomógł tysiącom pilotów wrócić do bezpiecznego wykonywania zawodu po leczeniu uzależnienia.
Najbardziej zaskakujące jest to, że jego skuteczność sięga około 90%. Program nie opiera się wyłącznie na leczeniu ani wyłącznie na kontroli. Łączy odpowiedzialność pracownika, wsparcie pracodawcy, medycynę pracy, środowisko zawodowe i długoterminowy monitoring.
Dlaczego HIMS działa?
Program opiera się na kilku prostych zasadach.
✔ problem należy wykryć możliwie wcześnie,
✔ z pracownikiem należy rozmawiać, a nie wyłącznie karać,
✔ leczenie powinno być profesjonalne,
✔ powrót do pracy wymaga wsparcia i monitorowania,
✔ bezpieczeństwo organizacji jest równie ważne jak dobro pracownika.
Dwa filary, które warto przenieść do każdej firmy
- Sponsor doświadczenia
To osoba, która sama przeszła drogę zdrowienia.
Nie jest psychologiem.
Nie jest kierownikiem.
Nie jest terapeutą.
Jest człowiekiem, który może powiedzieć:
„Byłem dokładnie tam, gdzie Ty. Wiem, że można z tego wyjść.”
W przedsiębiorstwie może to być:
- operator produkcji,
- kierowca,
- maszynista,
- elektryk,
- brygadzista,
- pracownik biurowy,
czyli osoba ciesząca się autorytetem i wieloletnią abstynencją.
- Sponsor zawodowy
To przedstawiciel pracodawcy.
Jego zadaniem nie jest leczenie.
Jego zadaniem jest stworzenie warunków do bezpiecznego powrotu pracownika do obowiązków.
Taką funkcję mogą pełnić:
- kierownik działu,
- bezpośredni przełożony,
- HR Business Partner,
- specjalista BHP,
- koordynator programu trzeźwości,
- pełnomocnik ds. bezpieczeństwa.
W czym pomaga Sponsor Zawodowy?
✔ utrzymuje regularny kontakt z pracownikiem,
✔ wspiera motywację,
✔ obserwuje funkcjonowanie zawodowe,
✔ współpracuje z lekarzem medycyny pracy,
✔ pomaga odbudować zaufanie,
✔ wspiera bezpieczny powrót do pracy.
To nie kontroler
Największą zmianą w podejściu HIMS jest odejście od myślenia:
„Złap i ukarz.”
na rzecz:
„Pomóż wrócić do bezpiecznej pracy.”
Kontrola nadal istnieje.
Badania nadal są wykonywane.
Procedury nadal obowiązują.
Zmienia się jednak filozofia.
Pracodawca staje się partnerem procesu zdrowienia.
Jak można wykorzystać tę ideę w polskich przedsiębiorstwach?
Nie trzeba kopiować programu HIMS.
Można wykorzystać jego sprawdzone elementy:
- procedurę wczesnej interwencji,
- rozmowę wspierającą zamiast wyłącznie dyscyplinującej,
- wyznaczenie Sponsora Doświadczenia,
- wyznaczenie Sponsora Zawodowego,
- plan bezpiecznego powrotu do pracy,
- monitoring po zakończeniu leczenia,
- losowe badania jako element bezpieczeństwa,
- współpracę z medycyną pracy i terapeutami.
To właśnie rozwijamy w Medart2000
Od wielu lat pomagamy przedsiębiorstwom budować kulturę odpowiedzialności i bezpieczeństwa poprzez:
- szkolenia z kontroli trzeźwości,
- procedury zgodne z Kodeksem pracy,
- dobór alkomatów i narkotestów,
- szkolenie osób wykonujących badania,
- audyty funkcjonowania systemów,
- projektowanie programów wsparcia pracowników inspirowanych najlepszymi światowymi praktykami.
Nie kopiujemy programu HIMS.
Pokazujemy, jak jego filozofię odpowiedzialności, wsparcia i bezpieczeństwa można dostosować do realiów polskich przedsiębiorstw.
Bezpieczna firma to nie tylko miejsce, które potrafi wykryć problem. To organizacja, która potrafi pomóc pracownikowi wrócić do odpowiedzialnej i bezpiecznej pracy.