{"id":889,"date":"2023-04-12T09:09:26","date_gmt":"2023-04-12T09:09:26","guid":{"rendered":"http:\/\/ustniki.pl\/?page_id=889"},"modified":"2023-04-12T09:10:23","modified_gmt":"2023-04-12T09:10:23","slug":"kiedy-i-jak-mozna-zwolnic-pijanego-pracownika-wazny-wyrok-sadu-najwyzszego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ustniki.pl\/?page_id=889","title":{"rendered":"Kiedy i jak mo\u017cna zwolni\u0107 pijanego pracownika? Wa\u017cny wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Sygn. akt I PK 194\/17<\/p>

WYROK<\/p>

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ<\/p>

Dnia 4 grudnia 2018 r.<\/p>

S\u0105d Najwy\u017cszy w sk\u0142adzie:<\/p>

SSN Katarzyna Gonera (przewodnicz\u0105cy, sprawozdawca) SSN Piotr Prusinowski SSN Romualda Spyt<\/p>

w sprawie z pow\u00f3dztwa \u0141. Z. przeciwko Oddzia\u0142owi \u017b. Sp\u00f3\u0142ce Akcyjnej w K. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych w dniu 4 grudnia 2018 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku S\u0105du Okr\u0119gowego – S\u0105du Pracy i Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych w K. z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt IX Pa (\u2026),<\/p>

oddala skarg\u0119 kasacyjn\u0105.<\/p>

UZASADNIENIE<\/p>

Pow\u00f3d \u0141. Z. wni\u00f3s\u0142 o zas\u0105dzenie na jego rzecz od pozwanego Oddzia\u0142u \u017b. Sp\u00f3\u0142ki Akcyjnej w K. kwoty 12.035 z\u0142 z ustawowymi odsetkami tytu\u0142em odszkodowania za niezgodne z prawem rozwi\u0105zanie umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia.<\/p>

Pozwany Oddzia\u0142 \u017b. S.A. w K. wni\u00f3s\u0142 o oddalenie pow\u00f3dztwa.<\/p>

2<\/p>

S\u0105d Rejonowy w K., wyrokiem z 9 kwietnia 2014 r., oddali\u0142 pow\u00f3dztwo oraz rozstrzygn\u0105\u0142 o kosztach post\u0119powania.<\/p>

S\u0105d pierwszej instancji, rozpatruj\u0105c spraw\u0119 po raz pierwszy, ustali\u0142, \u017ce pow\u00f3d by\u0142 zatrudniony u pozwanego pracodawcy od 12 lutego 2007 r., ostatnio na stanowisku operatora-mechanika w dziale pakowania herbaty.<\/p>

8 czerwca 2013 r. pow\u00f3d mia\u0142 rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119 o godz. 14:00. Oko\u0142o godz. 13:30 J H zatelefonowa\u0142 do pracownika ochrony M. A. i poleci\u0142, aby wezwa\u0107 powoda oraz drugiego pracownika M. R. po ich przyj\u015bciu do pracy na kontrol\u0119 trze\u017awo\u015bci i skontaktowa\u0107 si\u0119 w tej sprawie z ich prze\u0142o\u017con\u0105. Przyczyn\u0105 podj\u0119cia takich krok\u00f3w w stosunku do powoda by\u0142y zg\u0142aszane wcze\u015bniej jego prze\u0142o\u017conej K. K. przez wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w sygna\u0142y, \u017ce niekiedy od powoda w pracy czu\u0107 alkohol. Pracuj\u0105ca z powodem S. K. poczu\u0142a jaki\u015b czas wcze\u015bniej od niego podczas rozmowy wo\u0144 alkoholu. Pow\u00f3d nie s\u0142ania\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas na nogach, jego zachowanie nie wskazywa\u0142o na nietrze\u017awo\u015b\u0107, ale \u015bwiadkowi wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce pow\u00f3d jest nietrze\u017awy.<\/p>

Zgodnie z poleceniem, 8 czerwca 2013 r. oko\u0142o godz. 14:10 M. A. zatelefonowa\u0142a do K. K. i poprosi\u0142a j\u0105 o przyj\u015bcie z powodem i M. R. na portierni\u0119 w celu przeprowadzenia kontroli trze\u017awo\u015bci. Prze\u0142o\u017cona nie podchodzi\u0142a w\u00f3wczas do powoda na tyle blisko, aby m\u00f3c wyczu\u0107 od niego wo\u0144 alkoholu; dzieli\u0142a ich odleg\u0142o\u015b\u0107 ok. 1 m. Pow\u00f3d szed\u0142 normalnie, nie zatacza\u0142 si\u0119, jednak M. A., przeprowadzaj\u0105ca badanie, wyczu\u0142a od niego alkohol.<\/p>

S\u0105d Rejonowy przyj\u0105\u0142, \u017ce pozwany nie mia\u0142 obowi\u0105zku wezwania Policji w celu przeprowadzenia badania pracownika na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie. Czyni si\u0119 tak w sytuacji, gdy pracownik odmawia poddania si\u0119 badaniu albo \u017cyczy sobie, aby badanie przeprowadzi\u0142a Policja. Przed przyst\u0105pieniem do badania pow\u00f3d wyrazi\u0142 zgod\u0119 na jego przeprowadzenie, co potwierdzi\u0142 w\u0142asnor\u0119cznym podpisem. Nie domaga\u0142 si\u0119 wezwania Policji. Badanie trze\u017awo\u015bci zosta\u0142o przeprowadzone testerem trze\u017awo\u015bci Automan. W karcie gwarancyjnej urz\u0105dzenia odnotowano, \u017ce 30 stycznia 2013 r. zosta\u0142 przeprowadzony serwis sensora oraz kalibracja, a data nast\u0119pnej kalibracji zosta\u0142a wyznaczona na 2 sierpnia 2013 r. Urz\u0105dzenie to by\u0142o przechowywane ca\u0142y czas na portierni i osoby postronne nie mia\u0142y do niego dost\u0119pu. Podobne badania tym samym urz\u0105dzeniem by\u0142y ju\u017c u<\/p>

3<\/p>

pozwanego przeprowadzane wiele razy i wcze\u015bniej nie zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ceby kto\u015b kwestionowa\u0142 ich wyniki.<\/p>

Przy pierwszym badaniu powoda urz\u0105dzenie pokaza\u0142o wynik 2,6 promila, a przy drugiej pr\u00f3bie \u2013 przeprowadzonej po 5 minutach \u2013 2,8 promila alkoholu. W przypadku M. R. przy pierwszym badaniu urz\u0105dzenie pokaza\u0142o wynik 0,6 promila, a przy drugim badaniu \u2013 0,8 promila alkoholu. Pow\u00f3d zakwestionowa\u0142 wynik badania. Nie podpisa\u0142 protoko\u0142u czynno\u015bci.<\/p>

Po przeprowadzeniu badania prze\u0142o\u017cona powoda poinformowa\u0142a o jego wynikach telefonicznie J. H., kt\u00f3ry poleci\u0142, aby obydwaj pracownicy opu\u015bcili teren zak\u0142adu, a je\u017celi kwestionuj\u0105 wynik badania, \u017ceby udali si\u0119 na komisariat Policji w celu jego zweryfikowania. Gdyby si\u0119 okaza\u0142o, \u017ce wynik testera trze\u017awo\u015bci by\u0142 nieprawid\u0142owy, pracownicy mieli powr\u00f3ci\u0107 do pracy. Pow\u00f3d i M. R. opu\u015bcili teren zak\u0142adu pracy i udali si\u0119 na pobliski komisariat Policji, gdzie uzyskali informacj\u0119, \u017ce nie ma mo\u017cliwo\u015bci przeprowadzenia badania alkomatem na komisariacie, a je\u017celi pracodawca chcia\u0142by przeprowadzi\u0107 badanie alkomatem w obecno\u015bci Policji, to powinien wezwa\u0107 Policj\u0119 na teren zak\u0142adu pracy. Nast\u0119pnie pracownicy wr\u00f3cili na przyzak\u0142adowy parking po samoch\u00f3d i udali si\u0119 kolejno na Pogotowie Ratunkowe w S. i w K. oraz do Szpitala Geriatrycznego w S., jednak nigdzie nie uda\u0142o im si\u0119 wykona\u0107 badania na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie. Nast\u0119pnie pow\u00f3d, po uzyskaniu informacji, kt\u00f3ra przychodnia ma w tym dniu dy\u017cur (by\u0142a to sobota), oraz pobraniu z zak\u0142adu pracy odpowiednich dokument\u00f3w, oko\u0142o godz. 17:00 \u2013 18:00 uda\u0142 si\u0119 do poradni P., gdzie r\u00f3wnie\u017c nie uda\u0142o mu si\u0119 wykona\u0107 badania na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie. Lekarz dy\u017curny wystawi\u0142 mu natomiast za\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nie stwierdzono stanu wskazuj\u0105cego na nietrze\u017awo\u015b\u0107 lub spo\u017cycie alkoholu przez powoda, a ze wzgl\u0119du na brak mo\u017cliwo\u015bci przeprowadzenia badania krwi lub badania alkomatem, zlecono udanie si\u0119 do jednostek dysponuj\u0105cych takimi mo\u017cliwo\u015bciami.<\/p>

Nast\u0119pnego dnia, kt\u00f3ry by\u0142 dla powoda dniem pracy, pow\u00f3d nie stawi\u0142 si\u0119 w pracy, przedk\u0142adaj\u0105c dwudniowe zwolnienie lekarskie.<\/p>

O\u015bwiadczeniem z 11 czerwca 2013 r., odebranym przez powoda 14 czerwca 2013 r., pozwany rozwi\u0105za\u0142 z powodem umow\u0119 o prac\u0119 bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w<\/p>

4<\/p>

pracowniczych, polegaj\u0105cego na stawieniu si\u0119 w pracy 8 czerwca 2013 r. w stanie nietrze\u017awo\u015bci, co potwierdzi\u0142o badanie przeprowadzone alkomatem, kt\u00f3ry wskaza\u0142 wynik 2,6 promila alkoholu w organizmie powoda, co zosta\u0142o uj\u0119te w protokole z 8 czerwca 2013 r.<\/p>

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego S\u0105d Rejonowy, rozpatruj\u0105c spraw\u0119 po raz pierwszy, doszed\u0142 do wniosku, \u017ce roszczenie powoda nie zas\u0142uguje na uwzgl\u0119dnienie. Zdaniem S\u0105du pierwszej instancji okoliczno\u015b\u0107, \u017ce pow\u00f3d znajdowa\u0142 si\u0119 8 czerwca 2013 r. w pracy pod wp\u0142ywem alkoholu zosta\u0142a potwierdzona wynikami badania przeprowadzonego dwukrotnie przez pozwanego, kt\u00f3re wykaza\u0142o w pierwszej pr\u00f3bie 2,6 promila, a w drugiej pr\u00f3bie 2,8 promila alkoholu. Pow\u00f3d nie zdo\u0142a\u0142 podwa\u017cy\u0107 wynik\u00f3w badania.<\/p>

S\u0105d Rejonowy uzna\u0142, \u017ce badanie zosta\u0142o przeprowadzone prawid\u0142owo, zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cymi w tym zakresie przepisami. Pow\u00f3d wyrazi\u0142 zgod\u0119 na badanie i nie \u017c\u0105da\u0142, aby do przeprowadzenia badania wezwa\u0107 funkcjonariuszy Policji \u2013 ani przed przyst\u0105pieniem do badania, ani po badaniu, kiedy pozna\u0142 jego wynik, z kt\u00f3rym si\u0119 nie zgadza\u0142. W tej sytuacji pracodawca nie mia\u0142 obowi\u0105zku wzywa\u0107 Policji do przeprowadzenia badania. Pozwany pracodawca, dysponuj\u0105c atestowanym urz\u0105dzeniem pomiarowym, m\u00f3g\u0142 sam przeprowadzi\u0107 badanie trze\u017awo\u015bci pracownik\u00f3w.<\/p>

S\u0105d Rejonowy ustali\u0142, \u017ce urz\u0105dzenie pomiarowe u\u017cyte przez pracodawc\u0119 by\u0142o sprawne, na gwarancji, przesz\u0142o serwis i kalibracj\u0119, kt\u00f3rej termin wa\u017cno\u015bci w dniu badania jeszcze nie up\u0142yn\u0105\u0142. Pow\u00f3d nie przedstawi\u0142 \u017cadnych dowod\u00f3w na to, aby urz\u0105dzenie by\u0142o niesprawne, uszkodzone b\u0105d\u017a z innych przyczyn wskazywa\u0142o b\u0142\u0119dne wyniki. Ponadto na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w S\u0105d Rejonowy ustali\u0142, \u017ce do urz\u0105dzenia nie mia\u0142y dost\u0119pu osoby niepowo\u0142ane, a zatem wykluczona by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego uszkodzenia przez te osoby, co mog\u0142oby mie\u0107 wp\u0142yw na wyniki bada\u0144. Jednocze\u015bnie z powodem tym samym urz\u0105dzeniem pomiarowym by\u0142 badany drugi pracownik, w przypadku kt\u00f3rego wynik w obu pr\u00f3bach by\u0142 znacznie ni\u017cszy ni\u017c wyniki powoda. W ocenie S\u0105du Rejonowego, nawet gdyby przyj\u0105\u0107, \u017ce urz\u0105dzenie by\u0142o uszkodzone i wskazywa\u0142o nieprawid\u0142owe wyniki, to wyniki te by\u0142y zbli\u017cone (podobnie wysokie) w obydwu pr\u00f3bach, bez wzgl\u0119du na osob\u0119 poddawan\u0105 badaniu. Ponadto \u015bwiadek, pracownik ochrony M. A., kt\u00f3ra<\/p>

5<\/p>

przeprowadza\u0142a badanie, a zatem mia\u0142a najbli\u017cszy kontakt z powodem, potwierdzi\u0142a, \u017ce od powoda by\u0142 w tym dniu wyczuwalny alkohol.<\/p>

W ocenie S\u0105du Rejonowego okoliczno\u015b\u0107, \u017ce pow\u00f3d zachowywa\u0142 si\u0119 normalnie, na przyk\u0142ad nie zatacza\u0142 si\u0119, nie \u015bwiadczy jeszcze o tym, \u017ce nie stawi\u0142 si\u0119 w tym dniu w pracy pod wp\u0142ywem alkoholu. Organizm ka\u017cdego cz\u0142owieka ma inn\u0105 tolerancj\u0119 na alkohol i nawet w przypadku spo\u017cycia jego wi\u0119kszej ilo\u015bci, nie od razu musi by\u0107 wida\u0107, \u017ce dana osoba spo\u017cy\u0142a alkohol, zw\u0142aszcza \u017ce pow\u00f3d jest m\u0142odym, zdrowym m\u0119\u017cczyzn\u0105. Z podobnych wzgl\u0119d\u00f3w, dowodem na trze\u017awo\u015b\u0107 powoda w tym dniu nie mo\u017ce by\u0107 za\u015bwiadczenie lekarza dy\u017curnego z przychodni, do kt\u00f3rej pow\u00f3d uda\u0142 si\u0119 tego samego dnia oko\u0142o godz. 18:00, wystawione wy\u0142\u0105cznie na podstawie wygl\u0105du i zachowania powoda \u2013 co szczeg\u00f3lnie istotnie \u2013 cztery godziny po przeprowadzeniu pierwszego badania w siedzibie pracodawcy.<\/p>

S\u0105d Rejonowy podni\u00f3s\u0142, \u017ce pow\u00f3d nie wykaza\u0142 w \u017caden inny spos\u00f3b, aby w tym dniu stawi\u0142 si\u0119 w pracy trze\u017awy. W ocenie S\u0105du Rejonowego zasady do\u015bwiadczenia \u017cyciowego i logicznego rozumowania pozwalaj\u0105 przyj\u0105\u0107, \u017ce gdy powodowi odm\u00f3wiono przeprowadzenia badania alkomatem na komisariacie Policji, powinien by\u0142 uda\u0107 si\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci do laboratorium analitycznego, gdzie m\u00f3g\u0142by najszybciej przeprowadzi\u0107 stosowne badania krwi na zawarto\u015b\u0107 alkoholu. Chocia\u017c by\u0142a to sobota, w takim mie\u015bcie jak Katowice funkcjonuj\u0105 nawet ca\u0142odobowe laboratoria analityczne. Podejmowane przez powoda pr\u00f3by przeprowadzenia badania w innych instytucjach okaza\u0142y si\u0119 natomiast nieudolne.<\/p>

Ustalone okoliczno\u015b\u0107 doprowadzi\u0142y S\u0105d Rejonowy do wniosku, \u017ce 8 czerwca 2013 r. pow\u00f3d stawi\u0142 si\u0119 do pracy pod wp\u0142ywem alkoholu, a takie zachowanie bez w\u0105tpienia nale\u017cy zakwalifikowa\u0107 jako ci\u0119\u017ckie naruszenie podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Dlatego pow\u00f3dztwo o odszkodowanie zosta\u0142o oddalone.<\/p>

W wyniku apelacji wniesionej przez powoda, S\u0105d Okr\u0119gowy w K., wyrokiem z 25 listopada 2014 r., uchyli\u0142 zaskar\u017cony wyrok S\u0105du Rejonowego z 9 kwietnia 2014 r. i spraw\u0119 przekaza\u0142 temu S\u0105dowi do ponownego rozpoznania.<\/p>

W pisemnych motywach swojego rozstrzygni\u0119cia S\u0105d Okr\u0119gowy zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wobec braku sporu co do tego, \u017ce pozwany przeprowadzi\u0142 badanie trze\u017awo\u015bci powoda, pow\u00f3d za\u015b wyniki tego badania zakwestionowa\u0142, powstaje pytanie, czy<\/p>

6<\/p>

w \u015bwietle przepis\u00f3w ustawy z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 487 ze zm.) pozwany by\u0142 zobowi\u0105zany do poinformowania powoda o przewidzianej w tych przepisach alternatywnej procedurze. S\u0105d pierwszej instancji w og\u00f3le nie rozwa\u017cy\u0142 tego aspektu sprawy, ograniczaj\u0105c si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce pozwany pouczy\u0142 powoda o mo\u017cliwo\u015bci wykonania badania kontrolnego na komisariacie Policji, a skoro pow\u00f3d nie przedsi\u0119wzi\u0105\u0142 skutecznego sposobu wykazania swojej trze\u017awo\u015bci, to fakt jego nietrze\u017awo\u015bci nale\u017cy uzna\u0107 za udowodniony.<\/p>

Zdaniem S\u0105du Okr\u0119gowego pryncypialno\u015b\u0107 stanowiska S\u0105du Rejonowego nie koreluje z ustalonymi okoliczno\u015bciami sprawy. Do s\u0105du orzekaj\u0105cego nale\u017cy dokonanie stosownych ustale\u0144 na podstawie przeprowadzonych dowod\u00f3w przy uwzgl\u0119dnieniu wniosk\u00f3w wyp\u0142ywaj\u0105cych z innych ustalonych fakt\u00f3w. W rozpoznawanej sprawie nie mo\u017ce uj\u015b\u0107 uwadze determinacja powoda w d\u0105\u017ceniu do ustalenia prawid\u0142owego wyniku badania stanu jego trze\u017awo\u015bci, kt\u00f3re pow\u00f3d podj\u0105\u0142 niezw\u0142ocznie po opuszczeniu zak\u0142adu pracy. Wskazuje to nie tylko na formaln\u0105 ch\u0119\u0107 podwa\u017cenia wyniku badania przeprowadzonego przez pracodawc\u0119, lecz tak\u017ce na przekonanie powoda o s\u0142uszno\u015bci swojego stanowiska. Ta kwestia powinna by\u0107 oceniona w kontek\u015bcie ustalonej okoliczno\u015bci, \u017ce \u017caden ze wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w powoda, w tym jego prze\u0142o\u017cona, poza osob\u0105 wykonuj\u0105c\u0105 badanie testerem, nie potwierdzi\u0142, \u017ce krytycznego dnia pow\u00f3d przejawia\u0142 symptomy nietrze\u017awo\u015bci. W ocenie S\u0105du drugiej instancji, rozwa\u017cania S\u0105du Rejonowego na temat tolerancji alkoholu przez powoda (jako m\u0142odego, zdrowego m\u0119\u017cczyzn\u0119) s\u0105 zbyt daleko id\u0105ce wobec braku bli\u017cszej analizy medycznej. Istotne jest ustalenie rzetelno\u015bci wyniku badania stanu trze\u017awo\u015bci powoda przeprowadzonego przez pozwanego. W tym aspekcie niezb\u0119dny jest dow\u00f3d z opinii bieg\u0142ego na okoliczno\u015b\u0107, czy tester s\u0142u\u017c\u0105cy do przeprowadzenia badania, mimo formalnej przydatno\u015bci, m\u00f3g\u0142 wykazywa\u0107 przy badaniu powoda anomali\u0119 zarzucan\u0105 przez niego, a w przypadku wykluczenia takiej ewentualno\u015bci \u2013 dow\u00f3d z opinii bieg\u0142ego lekarza toksykologa na okoliczno\u015b\u0107, czy potwierdzone ustaleniami S\u0105du Rejonowego zachowanie powoda w czasie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym badanie, w czasie badania, a nast\u0119pnie oko\u0142o 3-4 godzin po badaniu, mog\u0142o by\u0107 charakterystyczne dla osoby w wieku powoda, u kt\u00f3rej stwierdzono 2,8 promila alkoholu.<\/p>

7<\/p>

Po ponownym rozpoznaniu sprawy S\u0105d Rejonowy w K., wyrokiem z 2 sierpnia 2016 r., uwzgl\u0119dni\u0142 roszczenie powoda i zas\u0105dzi\u0142 na jego rzecz od pozwanego kwot\u0119 12.035 z\u0142 z ustawowymi odsetkami od 9 sierpnia 2013 r. do dnia zap\u0142aty tytu\u0142em odszkodowania za niezgodne z prawem rozwi\u0105zanie umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia.<\/p>

Po uzupe\u0142nieniu materia\u0142u dowodowego S\u0105d Rejonowy ustali\u0142, na podstawie opinii bieg\u0142ego z zakresu elektrotechniki, elektroniki i telekomunikacji, \u017ce nie jest mo\u017cliwe retrospektywne ustalenie stanu technicznego alkomatu, a jedynie okre\u015blenie sprawno\u015bci urz\u0105dzenia na dzie\u0144 przeprowadzenia test\u00f3w laboratoryjnych przez bieg\u0142ego. Ocena prawid\u0142owo\u015bci dzia\u0142ania alkomatu powinna zosta\u0107 wykonana w warunkach laboratoryjnych w ci\u0105gu 6 miesi\u0119cy od daty ostatniej kalibracji. Przedmiotowe urz\u0105dzenie mia\u0142o wa\u017cne \u015bwiadectwo kalibracji do 29 lipca 2013 r. Badania alkomatu Automan Blowing przeprowadzone 15 pa\u017adziernika 2015 r. wykaza\u0142y, \u017ce badane urz\u0105dzenie jest rozkalibrowane, czyli w chwili wykonywania test\u00f3w laboratoryjnych by\u0142o niesprawne technicznie. Nie mo\u017cna potwierdzi\u0107 z prawdopodobie\u0144stwem granicz\u0105cym z pewno\u015bci\u0105, \u017ce 8 czerwca 2013 r. urz\u0105dzenie by\u0142o sprawne technicznie.<\/p>

Z kolei na podstawie opinii bieg\u0142ego s\u0105dowego z zakresu toksykologii S\u0105d Rejonowy ustali\u0142, \u017ce w razie za\u0142o\u017cenia, i\u017c pow\u00f3d mia\u0142 w chwili badania testerem trze\u017awo\u015bci st\u0119\u017cenie alkoholu w organizmie wynosz\u0105ce 2,6 promila, nale\u017ca\u0142oby przyj\u0105\u0107, \u017ce by\u0142by wyczuwalny od niego zapach alkoholu. Tymczasem, jak wynika z materia\u0142u dowodowego, jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra wyczu\u0142a alkohol od powoda w dniu badania, by\u0142a M. A.. Inni pracownicy jak r\u00f3wnie\u017c lekarz w przychodni takiego zapachu nie stwierdzili. Przyjmuj\u0105c, \u017ce mi\u0119dzy badaniem a wizyt\u0105 powoda w przychodni min\u0119\u0142o ok. 3,5 godziny, to st\u0119\u017cenie alkoholu po godz. 18:00 w organizmie powoda musia\u0142oby mie\u015bci\u0107 si\u0119 w granicach 2,35 promila \u2013 1,62 promila i lekarz w dalszym ci\u0105gu musia\u0142by wyczuwa\u0107 od powoda wo\u0144 alkoholu. Bior\u0105c z kolei pod uwag\u0119 cechy zachowania charakterystyczne dla os\u00f3b, u kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie mie\u015bci\u0142o si\u0119 najpierw w przedziale 2-3 promila, a nast\u0119pnie 1-2 promila, opisane szczeg\u00f3\u0142owo w opinii bieg\u0142ego, nale\u017cy stwierdzi\u0107, \u017ce nikt takich zachowa\u0144 powoda nie zauwa\u017cy\u0142.<\/p>

8<\/p>

W konsekwencji S\u0105d Rejonowy stwierdzi\u0142 za bieg\u0142ym toksykologiem, \u017ce zachowanie powoda 8 czerwca 2013 r. w czasie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym badanie alkomatem, w trakcie tego badania i nast\u0119pnie po oko\u0142o 3-4 godzinach od badania nie by\u0142o charakterystyczne dla osoby w wieku powoda, u kt\u00f3rej stwierdzono 2,8 promila alkoholu w organizmie.<\/p>

W zwi\u0105zku z tym S\u0105d Rejonowy uwzgl\u0119dni\u0142 roszczenie powoda o zas\u0105dzenie odszkodowania. Rozwi\u0105zanie z powodem umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia by\u0142o bowiem nieuzasadnione.<\/p>

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na art. 17 ustawy z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi, S\u0105d Rejonowy stan\u0105\u0142 na stanowisku, \u017ce pracownik odsuni\u0119ty od pracy z powodu podejrzenia stawienia si\u0119 i wykonywania pracy po spo\u017cyciu alkoholu powinien niezw\u0142ocznie skorzysta\u0107 z zaoferowanej mu przez pracodawc\u0119 propozycji zweryfikowania stanu trze\u017awo\u015bci albo podj\u0105\u0107 inne dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do podwa\u017cenia zasadno\u015bci odsuni\u0119cia go od pracy, kt\u00f3re grozi\u0142o mu dalszymi sankcjami prawa pracy. Pow\u00f3d takie dzia\u0142ania podj\u0105\u0142. Po wyj\u015bciu z zak\u0142adu pracy uda\u0142 si\u0119 kolejno na komisariat Policji, Pogotowie Ratunkowe w S. i K., do Szpitala Geriatrycznego w S., wreszcie do Centrum Medycznego P. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jedynie \u015bwiadek M. A., badaj\u0105ca powoda alkomatem, zezna\u0142a, \u017ce \u201etroszk\u0119 by\u0142o czu\u0107 alkohol od powoda\u201d. Inni zeznaj\u0105cy w sprawie \u015bwiadkowie okoliczno\u015bci takiej nie potwierdzili. Pow\u00f3d zaprzeczy\u0142, aby spo\u017cywa\u0142 alkohol w dniu zdarzenia lub poprzedniego dnia. Nie zosta\u0142y potwierdzone \u017cadne zachowania powoda wskazuj\u0105ce na stan jego nietrze\u017awo\u015bci. Z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w wynika, \u017ce pow\u00f3d wygl\u0105da\u0142 i zachowywa\u0142 si\u0119 normalnie. Nie wykazywa\u0142 zachowa\u0144 i cech, kt\u00f3re wed\u0142ug opinii bieg\u0142ego toksykologa s\u0105 charakterystyczne dla os\u00f3b, u kt\u00f3rych stwierdzono okre\u015blon\u0105 zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie.<\/p>

S\u0105d Rejonowy zaznaczy\u0142, \u017ce ci\u0119\u017car udowodnienia, \u017ce pracownik dopu\u015bci\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, polegaj\u0105cego na stawieniu si\u0119 w pracy 8 czerwca 2013 r. w stanie nietrze\u017awym, spoczywa\u0142 na pracodawcy. Pozwany pracodawca okoliczno\u015bci tej nie udowodni\u0142. W tej sytuacji, w ocenie S\u0105du Rejonowego, brak by\u0142o podstaw do rozwi\u0105zania z powodem umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia z jego winy w trybie art. 52 \u00a7 1 k.p.<\/p>

9<\/p>

Apelacj\u0119 od wyroku S\u0105du Rejonowego wni\u00f3s\u0142 pozwany pracodawca, zarzucaj\u0105c naruszenie szeregu przepis\u00f3w post\u0119powania (art. 217 \u00a7 2 i 3 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 227 k.p.c. oraz art. 286 k.p.c., art. 386 \u00a7 6 k.p.c., art. 233 \u00a7 1 k.p.c. i art. 328 \u00a7 2 k.p.c.) oraz przepis\u00f3w prawa materialnego (art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi, \u00a7 3 ust. 2 rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie, Dz.U. z 1983 r. Nr 25, poz. 117).<\/p>

S\u0105d Okr\u0119gowy w K., wyrokiem z 2 marca 2017 r., oddali\u0142 apelacj\u0119 pozwanego od wyroku S\u0105du Rejonowego z 2 sierpnia 2016 r.<\/p>

S\u0105d Okr\u0119gowy przyj\u0105\u0142 za w\u0142asne ustalenia S\u0105du Rejonowego dokonane zar\u00f3wno przy pierwszym jak i po ponownym rozpoznaniu sprawy, podzieli\u0142 ocen\u0119 zebranego materia\u0142u dowodowego oraz kwalifikacj\u0119 prawn\u0105 (subsumcj\u0119) ustalonego stanu faktycznego przedstawione w wyroku zaskar\u017conym apelacj\u0105 pozwanego.<\/p>

S\u0105d Okr\u0119gowy przychyli\u0142 si\u0119 do stwierdzenia S\u0105du Rejonowego, \u017ce obowi\u0105zek zachowania trze\u017awo\u015bci w czasie pracy nale\u017cy do podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracownika i ci\u0105\u017cy na pracowniku nie tylko w\u00f3wczas, gdy wykonuje on prac\u0119 w siedzibie zak\u0142adu pracy, lecz tak\u017ce wtedy, gdy przebywa w jakimkolwiek innym miejscu w czasie przeznaczonym na wykonywanie pracy. Obowi\u0105zek trze\u017awo\u015bci mo\u017ce zosta\u0107 naruszony, mi\u0119dzy innymi, przez stawienie si\u0119 pracownika do pracy w stanie nietrze\u017awo\u015bci b\u0105d\u017a w stanie po spo\u017cyciu alkoholu (art. 46 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi), doprowadzenie si\u0119 do tego stanu czy samo spo\u017cywanie alkoholu w czasie i miejscu pracy, a niekiedy nawet poza czasem pracy.<\/p>

S\u0105d Okr\u0119gowy podzieli\u0142 stanowisko S\u0105du Rejonowego, \u017ce zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi, pracodawca ma obowi\u0105zek umo\u017cliwienia pracownikowi wykazania trze\u017awo\u015bci przez przeprowadzenie innych bada\u0144. Potwierdza to tak\u017ce stanowisko judykatury (wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 11 kwietnia 2000 r., I PKN 589\/99, OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 557), wedle kt\u00f3rego pracodawca, kt\u00f3ry nie dopu\u015bci\u0142 pracownika do pracy, ma<\/p>

10<\/p>

obowi\u0105zek umo\u017cliwi\u0107 mu wykazanie trze\u017awo\u015bci przez badanie krwi. W przypadku niedopuszczenia pracownika do pracy okoliczno\u015bci stanowi\u0105ce podstaw\u0119 decyzji pracodawcy powinny by\u0107 podane pracownikowi do wiadomo\u015bci (art. 17 ust. 1 zdanie drugie ustawy). Umo\u017cliwia to pracownikowi obron\u0119, tj. za\u017c\u0105danie przeprowadzenia bada\u0144 na obecno\u015b\u0107 alkoholu w organizmie.<\/p>

W rozpoznawanej sprawie pozwany nie dopilnowa\u0142 umo\u017cliwienia powodowi za\u017c\u0105dania bada\u0144 krwi, w szczeg\u00f3lno\u015bci nie pouczy\u0142 go o takiej mo\u017cliwo\u015bci. Pracodawca nie wezwa\u0142 Policji, a pow\u00f3d otrzyma\u0142 jedynie sugesti\u0119 udania si\u0119 na komisariat Policji, gdzie mia\u0142 przeprowadzi\u0107 badania. Pr\u00f3by przeprowadzenia bada\u0144 na Policji, jak r\u00f3wnie\u017c w kilku szpitalach w K., nie powiod\u0142y si\u0119. Pow\u00f3d uzyska\u0142 jedynie za\u015bwiadczenie lekarskie, z kt\u00f3rego wynika\u0142o, \u017ce lekarz je sporz\u0105dzaj\u0105cy nie zaobserwowa\u0142 u powoda oznak spo\u017cycia alkoholu. Zatem S\u0105d Rejonowy w uprawniony spos\u00f3b uzna\u0142, \u017ce pow\u00f3d podj\u0105\u0142 czynno\u015bci zmierzaj\u0105ce do wykazania, \u017ce faktycznie nie by\u0142 w spornym dniu pod wp\u0142ywem alkoholu.<\/p>

S\u0105d Rejonowy s\u0142usznie przyj\u0105\u0142, \u017ce s\u0105dy mog\u0105 dokona\u0107 ustale\u0144 faktycznych dotycz\u0105cych znajdowania si\u0119 pracownika pod wp\u0142ywem alkoholu, mimo niepoddania go badaniom wydychanego powietrza lub badaniom krwi na zawarto\u015b\u0107 alkoholu. Ustalenia takie mog\u0105 by\u0107 dokonane na podstawie wszelkich dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w dowodowych, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c opinii bieg\u0142ych. W rozpoznawanej sprawie nie by\u0142o mo\u017cliwe przeprowadzenie bezpo\u015bredniego dowodu na sporn\u0105 okoliczno\u015b\u0107. Jedynie \u015bwiadek M. A. zezna\u0142a, \u017ce \u201etroszk\u0119 by\u0142o czu\u0107 alkohol od powoda\u201d. Inni \u015bwiadkowie takiej okoliczno\u015bci nie potwierdzili. Pow\u00f3d zaprzecza\u0142, aby spo\u017cywa\u0142 alkohol w dniu zdarzenia lub poprzedniego dnia. Nie zosta\u0142y potwierdzone \u017cadne zachowania powoda wskazuj\u0105ce na stan jego nietrze\u017awo\u015bci. Z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w wynika, \u017ce pow\u00f3d wygl\u0105da\u0142 i zachowywa\u0142 si\u0119 normalnie.<\/p>

Wbrew stanowisku pozwanego zawartemu w apelacji, opinia bieg\u0142ego z zakresu elektroniki nie zaprzecza twierdzeniom powoda, za\u015b opinia bieg\u0142ego z zakresu toksykologii potwierdza, \u017ce zachowanie powoda w czasie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym badanie 8 czerwca 2013 r., w trakcie tego badania i nast\u0119pnie oko\u0142o 3-4 godzin po badaniu nie mog\u0142o by\u0107 charakterystyczne dla osoby w wieku powoda, u kt\u00f3rej stwierdzono 2,8 promila alkoholu w organizmie. Opinia<\/p>

11<\/p>

toksykologiczna zosta\u0142a uznana za jasn\u0105 i rzeczow\u0105, nie by\u0142o zatem konieczne dopuszczenie dowodu z opinii uzupe\u0142niaj\u0105cej, zw\u0142aszcza innego bieg\u0142ego. S\u0142usznie S\u0105d Rejonowy oddali\u0142 wnioski dowodowe strony pozwanej w tym zakresie.<\/p>

S\u0105d Rejonowy s\u0142usznie uzna\u0142, \u017ce ci\u0119\u017car udowodnienia, i\u017c pracownik dopu\u015bci\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, polegaj\u0105cego na stawieniu si\u0119 w pracy 8 czerwca 2013 r. w stanie nietrze\u017awym, spoczywa\u0142 na pracodawcy, a pracodawca tej okoliczno\u015bci nie wykaza\u0142 niebudz\u0105cymi w\u0105tpliwo\u015bci dowodami. W tym stanie rzeczy apelacja pozwanego podlega\u0142a oddaleniu.<\/p>

Skarg\u0119 kasacyjn\u0105 od wyroku S\u0105du Okr\u0119gowego w K. wnios\u0142a strona pozwana. Skarg\u0119 oparto na podstawach:<\/p>

1) naruszenia prawa materialnego: a) przez b\u0142\u0119dn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi, polegaj\u0105c\u0105 na uznaniu, \u017ce przepis ten nak\u0142ada na pracodawc\u0119 obowi\u0105zek pouczenia pracownika o mo\u017cliwo\u015bci za\u017c\u0105dania wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego celem przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika; b) przez b\u0142\u0119dn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi, polegaj\u0105c\u0105 na uznaniu, \u017ce przepis ten nak\u0142ada na pracodawc\u0119 obowi\u0105zek wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego celem przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika z w\u0142asnej inicjatywy (z inicjatywy pracodawcy), bez sformu\u0142owania przez pracownika \u017c\u0105dania przeprowadzenia wymienionego badania przez uprawniony organ lub te\u017c sformu\u0142owania jakiegokolwiek \u017c\u0105dania weryfikacji pomiaru dokonanego przez probierz trze\u017awo\u015bci b\u0119d\u0105cy w dyspozycji pracodawcy; c) przez niew\u0142a\u015bciwe zastosowanie \u00a7 3 ust. 2 rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie (Dz.U. Nr 25, poz. 117 ze zm.) przez niezastosowanie normy prawnej wynikaj\u0105cej z tego przepisu do ustalonego stanu faktycznego;<\/p>

2) naruszenia przepis\u00f3w post\u0119powania: a) art. 386 \u00a7 6 k.p.c. przez jego niezastosowanie oraz nieuwzgl\u0119dnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez S\u0105d drugiej instancji (IX Pa (\u2026)) braku realizacji wskaza\u0144 S\u0105du drugiej instancji (IX<\/p>

12<\/p>

Pa (\u2026)) przez S\u0105d pierwszej instancji (VII P (\u2026)), a tak\u017ce przez brak weryfikacji realizacji zalece\u0144 S\u0105du drugiej instancji (IX Pa (\u2026)); b) art. 381 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 286 k.p.c. przez nieprzeprowadzenie uzupe\u0142niaj\u0105cego post\u0119powania dowodowego z opinii bieg\u0142ego z zakresu toksykologii, innego ni\u017c R. S., w sytuacji, gdy opinia z\u0142o\u017cona w sprawie zawiera\u0142a istotne braki i nie wyja\u015bnia\u0142a istotnych okoliczno\u015bci, co by\u0142o podnoszone przez stron\u0119 pozwan\u0105, oraz mimo nieprzeprowadzenia tego dowodu przez S\u0105d pierwszej instancji; c) art. 391 \u00a7 1 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 328 \u00a7 2 k.p.c. przez niewskazanie w uzasadnieniu zaskar\u017conego orzeczenia podstawy prawnej wyroku oraz niewyja\u015bnienie, z jakich wzgl\u0119d\u00f3w zarzuty apelacji, zdaniem S\u0105du drugiej instancji, nie zas\u0142ugiwa\u0142y na uwzgl\u0119dnienie, co uniemo\u017cliwia dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia.<\/p>

Strona skar\u017c\u0105ca wnios\u0142a o uchylenie zaskar\u017conego wyroku w ca\u0142o\u015bci i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygni\u0119cia o kosztach post\u0119powania kasacyjnego; ewentualnie o uchylenie zaskar\u017conego wyroku w ca\u0142o\u015bci i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie pow\u00f3dztwa w ca\u0142o\u015bci oraz zas\u0105dzenie od powoda na rzecz strony pozwanej koszt\u00f3w post\u0119powania kasacyjnego.<\/p>

Zdaniem strony skar\u017c\u0105cej \u201eumo\u017cliwienie wykazania trze\u017awo\u015bci\u201d musi nast\u0105pi\u0107 w przypadku zg\u0142oszenia przez pracownika odpowiedniego \u017c\u0105dania. To pracownik musi chcie\u0107 wykaza\u0107 sw\u00f3j rzeczywisty stan, a t\u0119 ch\u0119\u0107 wyartyku\u0142owa\u0107 wobec pracodawcy. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy (okoliczno\u015b\u0107 przyznana przez powoda), pow\u00f3d nie za\u017c\u0105da\u0142 \u201eumo\u017cliwienia mu weryfikacji jego rzeczywistego stanu\u201d. Na potwierdzenie swojej argumentacji strona skar\u017c\u0105ca powo\u0142a\u0142a orzeczenia S\u0105du Najwy\u017cszego (wyroki: z 11 kwietnia 2000 r., I PKN 589\/99, OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 557; z 11 lutego 2000 r., II UKN 401\/99, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 498; z 22 wrze\u015bnia 2004 r., I PK 576\/03, OSNP 2005, nr 7, poz. 91).<\/p>

Uzasadniaj\u0105c zarzuty naruszenia prawa procesowego, strona skar\u017c\u0105ca ograniczy\u0142a si\u0119 do przytoczenia orzecze\u0144 S\u0105du Najwy\u017cszego, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105cych ponownego rozpoznania sprawy przez S\u0105d pierwszej instancji i zwi\u0105zania ocen\u0105 prawn\u0105 oraz wskazaniami co do dalszego post\u0119powania (postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z 5 czerwca 2007 r., I CSK 155\/07, LEX<\/p>

13<\/p>

nr 442645, a tak\u017ce wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 25 marca 2004 r., III CK 335\/02, LEX nr 585801). Twierdzi\u0142a, \u017ce S\u0105d Okr\u0119gowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do zarzut\u00f3w apelacji dotycz\u0105cych naruszenia przez S\u0105d Rejonowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskaza\u0144 co do dalszego post\u0119powania wyra\u017conych w uzasadnieniu pierwotnego wyroku S\u0105du Okr\u0119gowego (art. 386 \u00a7 6 k.p.c.).<\/p>

S\u0105d Najwy\u017cszy zwa\u017cy\u0142, co nast\u0119puje:<\/p>

Skarga kasacyjna okaza\u0142a si\u0119 nieuzasadniona i z tej przyczyny zosta\u0142a oddalona. Wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego \u2013 mimo cz\u0119\u015bciowo b\u0142\u0119dnego uzasadnienia \u2013 odpowiada prawu.<\/p>

1. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce przebywanie pracownika w miejscu i czasie pracy (podczas wykonywania swoich obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych) w stanie nietrze\u017awo\u015bci (art. 46 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi), a nawet tylko w stanie po u\u017cyciu alkoholu (art. 46 ust. 2 tej ustawy), mo\u017ce by\u0107 potraktowane jako ci\u0119\u017ckie naruszenie podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych w rozumieniu art. 52 \u00a7 1 pkt 1 k.p. (por. np. wyroki S\u0105du Najwy\u017cszego: z 9 lipca 2015 r., I PK 247\/14, LEX nr 1770915; z 18 listopada 2003 r., I PK 5\/03, LEX nr 599521; z 13 kwietnia 2000 r., I PKN 596\/99, OSNAPiUS 2001, nr 21, poz. 638; z 5 listopada 1999 r., I PKN 344\/99, OSNAPiUS 2001, nr 6, poz. 190). Pracownik znajduj\u0105cy si\u0119 w stanie odurzenia alkoholowego nie jest gotowy do \u015bwiadczenia pracy. Jego fizyczna obecno\u015b\u0107 na stanowisku pracy nie oznacza, \u017ce jest on zdolny do wykonywania powierzonych mu zada\u0144. Zdolno\u015b\u0107 t\u0119 warunkuje bowiem odpowiedni stan psychofizyczny, umo\u017cliwiaj\u0105cy mu nale\u017cyte \u015bwiadczenie pracy. Jednym z czynnik\u00f3w zak\u0142\u00f3caj\u0105cych ten stan jest niew\u0105tpliwie spo\u017cyty alkohol (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 7 marca 2006 r., I UK 127\/05, LEX nr 299138). Samo pojawienie si\u0119 nietrze\u017awego pracownika w miejscu pracy stanowi zak\u0142\u00f3cenie porz\u0105dku w zak\u0142adzie pracy. Podobnie nale\u017cy kwalifikowa\u0107 spo\u017cywanie alkoholu na terenie zak\u0142adu pracy, co de facto zabronione jest z mocy art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi.<\/p>

W rozpoznawanej sprawie \u017cadna ze stron tego nie kwestionowa\u0142a. Sporne by\u0142o natomiast czy pow\u00f3d (pracownik) stawi\u0142 si\u0119 do pracy 8 czerwca 2013 r. w<\/p>

14<\/p>

stanie po u\u017cyciu alkoholu lub w stanie nietrze\u017awo\u015bci. Pow\u00f3d twierdzi\u0142, \u017ce nie spo\u017cywa\u0142 alkoholu tego dnia ani w dniu poprzednim, kwestionowa\u0142 wynik badania przeprowadzonego w zak\u0142adzie pracy testerem (probierzem) trze\u017awo\u015bci, nie uda\u0142o mu si\u0119 jednak \u2013 mimo podj\u0119tych stara\u0144 \u2013 doprowadzi\u0107 tego dnia do przeprowadzenia badania krwi na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w celu potwierdzenia, \u017ce by\u0142 tego dnia trze\u017awy (\u017ce nie by\u0142 w stanie po u\u017cyciu alkoholu albo w stanie nietrze\u017awo\u015bci).<\/p>

W orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego przyjmuje si\u0119, \u017ce do cel\u00f3w post\u0119powania w sprawach ze stosunku pracy nie jest konieczne ustalenie \u015bci\u015ble okre\u015blonego st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi pracownika, jak to ma miejsce w post\u0119powaniu karnym lub w post\u0119powaniu dotycz\u0105cym wykrocze\u0144, a stan nietrze\u017awo\u015bci pracownika w czasie i miejscu pracy mo\u017ce by\u0107 dowodzony wszelkimi \u015brodkami dowodowymi (por. wyrok z 11 grudnia 2006 r., I PK 165\/06, Prawo Pracy 2007, nr 4, s. 27, LEX nr 238865). U\u017cycie przez pracodawc\u0119 nieatestowanego urz\u0105dzenia do badania zawarto\u015bci alkoholu w organizmie nie wyklucza zarzucenia pracownikowi stawienia si\u0119 do pracy po u\u017cyciu alkoholu, je\u017celi przemawiaj\u0105 za tym inne okoliczno\u015bci (np. nietypowe zachowanie pracownika, wyczuwalna od niego wo\u0144 alkoholu) a pracownik nie skorzysta\u0142 ze stworzonej mu mo\u017cliwo\u015bci weryfikacji wyniku badania (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 22 wrze\u015bnia 2004 r., I PK 576\/03, OSNAPiUS 2005, nr 7, poz. 91). W ka\u017cdej sytuacji obowi\u0105zek udowodnienia rozwa\u017canej przyczyny rozwi\u0105zania umowy o prac\u0119 bez wypowiedzenia z winy pracownika (stanu nietrze\u017awo\u015bci) obci\u0105\u017ca pracodawc\u0119, zgodnie z art. 52 \u00a7 1 k.p. i art. 6 k.c. w zwi\u0105zku z art. 300 k.p. (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 5 lutego 1998 r., I PKN 519\/97, OSNAPiUS 1999, nr 2, poz. 48).<\/p>

2. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza\u0142a si\u0119 do tego, jakie czynno\u015bci powinni podj\u0105\u0107 pracownik i pracodawca w przypadku stwierdzenia podczas badania przeprowadzonego testerem trze\u017awo\u015bci, kt\u00f3rym dysponowa\u0142 pracodawca, \u017ce pracownik znajduje si\u0119 w stanie nietrze\u017awo\u015bci. Pozytywny wynik badania (stwierdzaj\u0105cy zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie pracownika) mo\u017ce by\u0107 traktowany jako podstawa domniema\u0144 faktycznych, \u017ce pracownik znajduje si\u0119 w stanie po u\u017cyciu alkoholu lub w stanie nietrze\u017awo\u015bci. Rozwa\u017cenia wymaga\u0142o, jak powinni w<\/p>

15<\/p>

takiej sytuacji zachowa\u0107 si\u0119 pracodawca oraz pracownik, kt\u00f3ry kwestionuje wynik przeprowadzonego badania.<\/p>

Kwestie te reguluje art. 17 ustawy z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi. Przepis ten by\u0142 kilkakrotnie nowelizowany, w wyniku czego zmianie ulega\u0142o jego brzmienie.<\/p>

W stanie faktycznym poddawanym analizie w rozpoznawanej sprawie (do zdarze\u0144 z czerwca 2013 r.) zastosowanie ma brzmienie wynikaj\u0105ce ze zmiany wprowadzonej ustaw\u0105 z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsi\u0119biorc\u00f3w (Dz.U. z 2011 r. Nr 106, poz. 622), czyli wed\u0142ug tekstu jednolitego z 3 grudnia 2012 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 1356). Zgodnie z t\u0105 wersj\u0105 tre\u015b\u0107 art. 17 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: Kierownik zak\u0142adu pracy lub osoba przez niego upowa\u017cniona maj\u0105 obowi\u0105zek niedopuszczenia do pracy pracownika, je\u017celi zachodzi uzasadnione podejrzenie, \u017ce stawi\u0142 si\u0119 on do pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu albo spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy. Okoliczno\u015bci stanowi\u0105ce podstaw\u0119 decyzji powinny by\u0107 podane pracownikowi do wiadomo\u015bci (art. 17 ust. 1). Na \u017c\u0105danie kierownika zak\u0142adu pracy, osoby przez niego upowa\u017cnionej, a tak\u017ce na \u017c\u0105danie pracownika, o kt\u00f3rym mowa w ust. 1, badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika przeprowadza uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego. Zabiegu pobrania krwi dokonuje fachowy pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia. Do badania stanu trze\u017awo\u015bci stosuje si\u0119 przepisy, wydane na podstawie art. 47 ust. 2 (art. 17 ust. 3). Przytoczony dos\u0142ownie przepis powinien by\u0107 poddany analizie, poniewa\u017c jego tre\u015b\u0107 stanowi odpowied\u017a na postawione na wst\u0119pie pytania.<\/p>

3. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce pracodawca mo\u017ce i ma obowi\u0105zek kontrolowa\u0107 stan trze\u017awo\u015bci swoich pracownik\u00f3w. Podstawy prawne kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika zawarte s\u0105 w ustawie z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 487 ze zm., dalej: ustawa o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci) oraz w wydanym na jej podstawie rozporz\u0105dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2015 r. w sprawie bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie (Dz. U. z 2015 r., poz. 2153). Jednak do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie<\/p>

16<\/p>

zastosowanie znajduje wcze\u015bniejsze rozporz\u0105dzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie (Dz. U. z 1983 r. Nr 25, poz. 117, dalej: rozporz\u0105dzenie z 6 maja 1983 r.). Pierwszy z wymienionych akt\u00f3w prawnych reguluje zasady post\u0119powania z pracownikiem podejrzanym o przebywanie w miejscu pracy pod wp\u0142ywem alkoholu (art. 17 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci), ostatni (rozporz\u0105dzenie z 6 maja 1983 r.) okre\u015bla procedur\u0119 przeprowadzania bada\u0144 maj\u0105cych na celu ustalenie ewentualnej zawarto\u015bci alkoholu w organizmie pracownika. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci uleg\u0142 istotnej modyfikacji z dniem 1 lipca 2011 r., wzmacniaj\u0105c uprawnienia pracodawcy w zakresie kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika.<\/p>

Kontrola trze\u017awo\u015bci pracownika zwi\u0105zana jest z podejrzeniem naruszenia przez niego obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Pracownik, kt\u00f3ry zjawia si\u0119 w pracy pod wp\u0142ywem alkoholu lub spo\u017cywa alkohol w czasie pracy, nie przestrzega w szczeg\u00f3lno\u015bci obowi\u0105zku trze\u017awo\u015bci, kt\u00f3ry \u2013 cho\u0107 nie zosta\u0142 wyra\u017cony expressis verbis w tre\u015bci Kodeksu pracy \u2013 nale\u017cy zaliczy\u0107 do podstawowych powinno\u015bci pracownika. W art. 108 \u00a7 2 k.p. wymienia si\u0119 wprost jako jedno z narusze\u0144 o charakterze porz\u0105dkowym stawienie si\u0119 pracownika do pracy w stanie nietrze\u017awo\u015bci lub spo\u017cywanie alkoholu w czasie pracy. Wykonywanie obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych pod wp\u0142ywem alkoholu mo\u017ce stanowi\u0107 wykroczenie (np. art. 70 \u00a7 2 k.w.), a w niekt\u00f3rych wypadkach nawet przest\u0119pstwo (np. art. 178a k.k., art. 179 k.k., art. 180 k.k.). Warunkiem dopuszczalno\u015bci kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika jest zgodny z prawem cel takiego badania. Dzia\u0142ania kontrolne pracodawcy s\u0105 w tym przypadku uzasadnione konieczno\u015bci\u0105 weryfikacji przestrzegania przez pracownika obowi\u0105zku trze\u017awo\u015bci, umo\u017cliwiaj\u0105cej w konsekwencji w\u0142a\u015bciwe rozliczenie czasu pracy (np. zakwalifikowanie danego dnia roboczego lub jego cz\u0119\u015bci jako nieusprawiedliwionej nieobecno\u015bci w pracy, bez zachowania prawa do wynagrodzenia), poci\u0105gni\u0119cie pracownika do odpowiedzialno\u015bci porz\u0105dkowej (art. 108 k.p.) lub materialnej (art. 122 k.p.), wreszcie rozwi\u0105zanie z pracownikiem stosunku pracy (art. 52 \u00a7 1 pkt 1 k.p.). Tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 realizacji obowi\u0105zku ochrony zdrowia i \u017cycia pracownik\u00f3w, kt\u00f3ra spoczywa na pracodawcy na mocy art. 207 \u00a7 2 k.p., uzasadnia jego odpowiednie reagowanie na przypadki nietrze\u017awo\u015bci<\/p>

17<\/p>

pracownik\u00f3w. Takie za\u0142o\u017cenie przyj\u0105\u0142 prawodawca, przewiduj\u0105c w art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci obowi\u0105zek niedopuszczenia do pracy pracownika znajduj\u0105cego si\u0119 pod wp\u0142ywem alkoholu. Regulacja ta stanowi bezpo\u015bredni\u0105 podstaw\u0119 do podj\u0119cia przez pracodawc\u0119 odpowiednich dzia\u0142a\u0144 w zakresie kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika.<\/p>

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci pracodawca zobowi\u0105zany jest nie dopu\u015bci\u0107 do pracy pracownika, wobec kt\u00f3rego zachodzi uzasadnione podejrzenie, \u017ce stawi\u0142 si\u0119 do pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu albo spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy. Przes\u0142ank\u0105 uprawniaj\u0105c\u0105 (i jednocze\u015bnie obliguj\u0105c\u0105) pracodawc\u0119 do podj\u0119cia tych krok\u00f3w jest powzi\u0119cie uzasadnionego podejrzenia co do trze\u017awo\u015bci pracownika. Podejrzenie musi by\u0107 uzasadnione, nie mo\u017ce wi\u0119c opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na subiektywnym przekonaniu o nietrze\u017awo\u015bci pracownika. Musi wynika\u0107 z obiektywnych przes\u0142anek, kt\u00f3re ka\u017cdemu przeci\u0119tnemu cz\u0142owiekowi pozwoli\u0142yby na powzi\u0119cie takiego podejrzenia. Mo\u017cna do nich zaliczy\u0107 na przyk\u0142ad zaburzenia motoryczne, zataczaj\u0105cy si\u0119 ch\u00f3d, be\u0142kotliw\u0105 mow\u0119, nieadekwatne reakcje czy te\u017c wo\u0144 alkoholu. Przyjmuje si\u0119 powszechnie (na podstawie do\u015bwiadczenia \u017cyciowego), \u017ce tego typu symptomy zachowania cz\u0142owieka wskazywa\u0107 mog\u0105, \u017ce znajduje si\u0119 on w stanie odurzenia alkoholowego. (\u201eStan po u\u017cyciu alkoholu\u201d definiuje art. 46 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, \u201estan nietrze\u017awo\u015bci\u201d \u2013 art. 46 ust. 3 tej ustawy).<\/p>

Obowi\u0105zek niedopuszczenia pracownika do pracy w okoliczno\u015bciach przewidzianych w art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci ma charakter bezwzgl\u0119dny. Pracodawca lub osoba przez niego upowa\u017cniona (np. bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony pracownika) zobowi\u0105zani s\u0105 nie dopu\u015bci\u0107 do tego, aby pracownik rozpocz\u0105\u0142 wykonywanie pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu b\u0105d\u017a kontynuowa\u0142 jej \u015bwiadczenie, je\u015bli spo\u017cywa\u0142 alkohol ju\u017c w trakcie realizacji obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Przewidziane w art. 17 ust. 1 ustawy rozwi\u0105zanie nie stanowi zatem wy\u0142\u0105cznie uprawnienia podmiotu zatrudniaj\u0105cego, lecz przede wszystkim jest jego powinno\u015bci\u0105. Ustawodawca nie pozostawi\u0142 pracodawcy w tym zakresie swobody, nakazuj\u0105c podj\u0119cie okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144.<\/p>

Forma realizacji obowi\u0105zku przewidzianego w art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci nie zosta\u0142a przez prawodawc\u0119 okre\u015blona. Nale\u017cy przyj\u0105\u0107,<\/p>

18<\/p>

\u017ce niedopuszczenie pracownika do pracy mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w dowolnie przyj\u0119ty przez pracodawc\u0119 spos\u00f3b, wystarczaj\u0105co jednak jasny i jednoznaczny dla pracownika. Dzia\u0142anie pracodawcy mo\u017ce przyj\u0105\u0107 form\u0119 ustnego polecenia nie\u015bwiadczenia pracy i opuszczenia zak\u0142adu pracy, skoro nie zosta\u0142a w tym przypadku zastrze\u017cona szczeg\u00f3lna forma. Okoliczno\u015bci b\u0119d\u0105ce podstaw\u0105 podj\u0119cia przez pracodawc\u0119 decyzji o niedopuszczeniu pracownika do pracy powinny by\u0107 podane do jego wiadomo\u015bci. R\u00f3wnie\u017c ta czynno\u015b\u0107 pracodawcy nie zosta\u0142a sformalizowana w obowi\u0105zuj\u0105cych regulacjach prawnych. Praktykowan\u0105 w takich sytuacjach formalno\u015bci\u0105 jest sporz\u0105dzenie protoko\u0142u z kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika. W przypadku, gdy przeprowadzane jest formalne badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika, przygotowanie protoko\u0142u jest obligatoryjne z mocy przepis\u00f3w rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie (\u00a7 4 ust. 3 zdanie drugie, \u00a7 5 ust. 8 oraz \u00a7 5 ust. 8 w zwi\u0105zku z \u00a7 6 ust. 2 rozporz\u0105dzenia). Nie zawsze formalne badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika jest wykonywane, zaleca si\u0119 jednak, aby w okoliczno\u015bciach opisanych w art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci ka\u017cdorazowo sporz\u0105dza\u0107 protok\u00f3\u0142 z kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika, bez wzgl\u0119du na wykonanie takiego badania. Protok\u00f3\u0142 mo\u017ce mie\u0107 istotne znaczenie dowodowe w razie ewentualnego sporu mi\u0119dzy pracodawc\u0105 i pracownikiem co do oceny zaistnia\u0142ego zdarzenia. W post\u0119powaniu przed organami rozpatruj\u0105cymi spory o roszczenia pracownik\u00f3w ze stosunku pracy mo\u017cna powo\u0142ywa\u0107 wszelkie \u015brodki dowodowe w celu wykazania stanu nietrze\u017awo\u015bci pracownika w okre\u015blonej dacie, uzasadniaj\u0105cego niedopuszczenie go do pracy lub odsuni\u0119cie od wykonywania pracy i uprawniaj\u0105cego zak\u0142ad pracy do zastosowania innych przewidzianych prawem sankcji (por. uchwa\u0142\u0119 siedmiu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z 14 grudnia 1978 r., V PZP 7\/78, OSNC 1979, nr 2, poz. 21). Takim \u015brodkiem dowodowym mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce protok\u00f3\u0142 z kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika. Protok\u00f3\u0142 powinien by\u0107 podpisany przez osob\u0119 sporz\u0105dzaj\u0105c\u0105 go, pracownika odsuni\u0119tego od pracy oraz \u015bwiadka zdarzenia (np. innego pracownika). Odmowa podpisania protoko\u0142u przez pracownika nie ma jednak znaczenia prawnego z punktu widzenia wiarygodno\u015bci (prawdziwo\u015bci) danych zawartych w protokole. Podpis pracownika oznacza tylko tyle, \u017ce czynno\u015bci<\/p>

19<\/p>

w nim opisane zosta\u0142y faktycznie podj\u0119te. Nie oznacza natomiast potwierdzenia przez pracownika wyniku kontroli trze\u017awo\u015bci albo bada\u0144, je\u017celi badania takie zosta\u0142y przeprowadzone.<\/p>

Podstawow\u0105 metod\u0105 kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika jest obserwacja jego zachowania. Jest to rodzaj kontroli bezpo\u015bredniej, polegaj\u0105cej na tym, \u017ce pracodawca (prze\u0142o\u017cony) przygl\u0105da si\u0119 zachowaniom swoich pracownik\u00f3w (podw\u0142adnych). Bezpo\u015brednia obserwacja zachowania pracownika ma kluczowe znaczenie, poniewa\u017c przes\u0142ank\u0105 podj\u0119cia przez pracodawc\u0119 dzia\u0142a\u0144, o kt\u00f3rych mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, jest powzi\u0119cie przez niego uzasadnionego podejrzenia, \u017ce pracownik stawi\u0142 si\u0119 do pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu lub spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy. Dzia\u0142ania kontrolne pracodawcy ograniczaj\u0105 si\u0119 w takiej sytuacji do obserwacji wygl\u0105du pracownika oraz jego zachowania. Pewne okoliczno\u015bci towarzysz\u0105ce zachowaniu pracownika wskazywa\u0107 mog\u0105 na to, \u017ce przyszed\u0142 do pracy pod wp\u0142ywem alkoholu. Na og\u00f3\u0142 \u015bwiadcz\u0105 o tym okre\u015blony spos\u00f3b poruszania si\u0119 oraz zaburzenia mowy, zapach alkoholu.<\/p>

W toku kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c zastosowanie poza obserwacj\u0105 innej metody, polegaj\u0105cej na poddaniu pracownika badaniu s\u0142u\u017c\u0105cemu ustaleniu zawarto\u015bci alkoholu w jego organizmie. W tym przypadku badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika prowadzi do weryfikacji podejrzenia naruszenia przez niego obowi\u0105zku trze\u017awo\u015bci, kt\u00f3re zosta\u0142o powzi\u0119te w nast\u0119pstwie obserwacji jego zachowania. Poddanie pracownika temu badaniu nie jest warunkiem sine qua non niedopuszczenia go do pracy, do czego pracodawca jest zobowi\u0105zany na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci. Rozwa\u017cana metoda kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika (badanie s\u0142u\u017c\u0105ce ustaleniu zawarto\u015bci alkoholu w jego organizmie) pozwala jednak na ustalenie, czy pracownik faktycznie stawi\u0142 si\u0119 do pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu lub w stanie nietrze\u017awo\u015bci b\u0105d\u017a czy spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy. Wynik badania mo\u017ce zatem przyczyni\u0107 si\u0119 do zmiany uprzednio podj\u0119tej przez pracodawc\u0119 decyzji o niedopuszczeniu pracownika do pracy. Mo\u017ce tak\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 podj\u0119ciu przez niego dalszych dzia\u0142a\u0144, do rozwi\u0105zania z pracownikiem stosunku pracy w\u0142\u0105cznie.<\/p>

20<\/p>

Weryfikacja powzi\u0119tego przez pracodawc\u0119 podejrzenia w drodze badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika jest niekiedy konieczna. Pracownik mo\u017ce bowiem kwestionowa\u0107 podejrzenie pracodawcy co do stanu jego nietrze\u017awo\u015bci. Zastosowanie omawianej metody kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika stanowi znacznie skuteczniejszy \u015brodek oddzia\u0142ywania na jego zachowanie, cho\u0107 badanie stanu trze\u017awo\u015bci nie jest niezb\u0119dne dla realizacji obowi\u0105zku pracodawcy wynikaj\u0105cego z art. 17 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci.<\/p>

4. Warunki dopuszczalno\u015bci poddania pracownika badaniu stanu trze\u017awo\u015bci okre\u015bla przede wszystkim art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci. Badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika przeprowadza uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego na \u017c\u0105danie kierownika zak\u0142adu pracy, osoby przez niego upowa\u017cnionej albo na \u017c\u0105danie pracownika, w stosunku do kt\u00f3rego powzi\u0119to uzasadnione podejrzenie co do jego stanu.<\/p>

Poprzednio obowi\u0105zuj\u0105ca redakcja tego przepisu (sprzed 1 lipca 2011 r.) ogranicza\u0142a kr\u0105g podmiot\u00f3w uprawnionych do \u017c\u0105dania wykonania badania stanu trze\u017awo\u015bci wy\u0142\u0105cznie do pracownika. Zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci w brzmieniu obowi\u0105zuj\u0105cym do 30 czerwca 2011 r., kierownik zak\u0142adu pracy lub osoba przez niego upowa\u017cniona zobowi\u0105zani byli zapewni\u0107 przeprowadzenie badania stanu trze\u017awo\u015bci na \u017c\u0105danie pracownika, wobec kt\u00f3rego powzi\u0119to podejrzenie co do jego stanu. Oznacza\u0142o to, \u017ce warunkiem dopuszczalno\u015bci poddania pracownika temu badaniu by\u0142a co najmniej jego zgoda. Pracodawca m\u00f3g\u0142 jedynie zaproponowa\u0107 pracownikowi takie badanie, lecz pracownik uprawniony by\u0142 nie zgodzi\u0107 si\u0119 na nie, cho\u0107 w orzecznictwie podkre\u015blano, \u017ce trze\u017awy pracownik nie ma interesu w tym, aby odm\u00f3wi\u0107 poddania si\u0119 badaniu, za\u015b odmowa poddania si\u0119 badaniu stanu trze\u017awo\u015bci nie polepszy sytuacji pracownika ani nie pozbawi wiarygodno\u015bci zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia (por. wyrok S\u0105du Najwy\u017cszego z 23 lipca 1987 r., I PRN 36\/87, OSNC 1989, nr 2, poz. 32).<\/p>

Zmiany dokonane ustaw\u0105 z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsi\u0119biorc\u00f3w doprowadzi\u0142y z dniem 1 lipca 2011 r. do zwi\u0119kszenia uprawnie\u0144 pracodawcy w zakresie kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika. Obecnie badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika mo\u017ce by\u0107 wykonane<\/p>

21<\/p>

tak\u017ce na \u017c\u0105danie pracodawcy (kierownika zak\u0142adu pracy) b\u0105d\u017a osoby przez niego upowa\u017cnionej, a nie tylko samego pracownika podejrzewanego o spo\u017cycie alkoholu.<\/p>

Jak podkre\u015bla si\u0119 w doktrynie (por. M. Kuba, Metody kontroli trze\u017awo\u015bci pracownika oraz zasady jej dokonywania [w:] Prawne formy kontroli pracownika w miejscu pracy, LEX 2014), tre\u015b\u0107 art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci w jego obecnym brzmieniu budzi w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne. Nie do ko\u0144ca jasna wydaje si\u0119 kwestia dopuszczalno\u015bci przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika przez samego pracodawc\u0119 b\u0105d\u017a osob\u0119 przez niego upowa\u017cnion\u0105, co uprzednio nie podlega\u0142o dyskusji (i co uznawano za dopuszczalne).<\/p>

Do 30 czerwca 2011 r. w art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci nie by\u0142o mowy o tym, kto mo\u017ce przeprowadzi\u0107 badanie s\u0142u\u017c\u0105ce ustaleniu zawarto\u015bci alkoholu w organizmie pracownika. Ustawodawca przes\u0105dzi\u0142 jedynie o tym, \u017ce kierownik zak\u0142adu pracy lub osoba przez niego upowa\u017cniona maj\u0105 obowi\u0105zek zapewni\u0107 przeprowadzenie tego badania na \u017c\u0105danie pracownika. W stanie prawnym obowi\u0105zuj\u0105cym od 1 lipca 2011 r. (czyli w odniesieniu do zdarze\u0144 ocenianych w rozpoznawanej sprawie) art. 17 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy przewiduje, \u017ce na \u017c\u0105danie kierownika zak\u0142adu pracy, osoby przez niego upowa\u017cnionej, a tak\u017ce na \u017c\u0105danie pracownika, badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika przeprowadza uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego. Jednocze\u015bnie w art. 17 ust. 3 zdanie drugie ustawy zastrze\u017cono, \u017ce zabiegu pobrania krwi (w razie wyboru takiej metody badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika) dokonuje fachowy pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia. W wyniku kolejnej nowelizacji art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, poczynaj\u0105c od 1 stycznia 2018 r., sformu\u0142owanie \u201efachowy pracownik s\u0142u\u017cby zdrowia\u201d zast\u0105piono sformu\u0142owaniem \u201eosoba posiadaj\u0105ca odpowiednie kwalifikacje zawodowe\u201d, co oznacza, \u017ce pobrania krwi na og\u00f3\u0142 nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 sam pracodawca (kt\u00f3ry\u015b z pracownik\u00f3w pracodawcy), jednak od pocz\u0105tku obowi\u0105zywania tego przepisu by\u0142o to oczywiste.<\/p>

W ustawie o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi brak jest definicji poj\u0119cia \u201euprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego\u201d. Organami takimi s\u0105 niew\u0105tpliwie Policja (art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji; tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2068 ze zm.) oraz<\/p>

22<\/p>

stra\u017ce gminne (art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o stra\u017cach gminnych; tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 928 ze zm.). W praktyce pracodawcy w takich przypadkach wzywaj\u0105 przede wszystkim funkcjonariuszy Policji, kt\u00f3rzy dysponuj\u0105 odpowiednimi urz\u0105dzeniami do przeprowadzenia takich bada\u0144.<\/p>

Do organ\u00f3w uprawnionych do przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika nie mo\u017cna obecnie zaliczy\u0107 wewn\u0119trznych s\u0142u\u017cb ochrony, o kt\u00f3rych mowa w przepisach ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie os\u00f3b i mienia (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 2213 ze zm.). Komplikuje to sytuacj\u0119 faktyczn\u0105 pracodawcy w przypadku zaistnienia podejrzenia, \u017ce pracownik przyszed\u0142 do pracy w stanie po u\u017cyciu alkoholu lub spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy. Analiza art. 17 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci w brzmieniu obowi\u0105zuj\u0105cym od 1 lipca 2011 r. sk\u0142ania do wniosku, \u017ce badania stanu trze\u017awo\u015bci nie mo\u017ce ju\u017c przeprowadzi\u0107 pracownik ochrony zatrudniony przez pracodawc\u0119 (b\u0105d\u017a inna upowa\u017cniona przez niego osoba) ani te\u017c przedstawiciel podmiotu prowadz\u0105cego dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 w zakresie ochrony os\u00f3b i mienia. Poddanie pracownika (za jego zgod\u0105) badaniu testerem trze\u017awo\u015bci dost\u0119pnym u pracodawcy (jak to mia\u0142o miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie zwalnia obecnie pracodawcy od wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego w celu formalnego przeprowadzenia takiego badania. Przeprowadzenie przez pracodawc\u0119 we w\u0142asnym zakresie badania pracownika probierzem trze\u017awo\u015bci (je\u017celi pracownik wyrazi na to zgod\u0119) ma tylko takie znaczenie, \u017ce potwierdzenie podejrze\u0144 pracodawcy co do stanu (nietrze\u017awo\u015bci) pracownika powinno sk\u0142oni\u0107 pracodawc\u0119 (kierownika zak\u0142adu pracy lub osob\u0119 przez niego upowa\u017cnion\u0105) do niezw\u0142ocznego wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego w celu przeprowadzenia formalnego badania, je\u017celi pracownik kwestionuje wynik badania przeprowadzonego z u\u017cyciem sprz\u0119tu pracodawcy (jak to mia\u0142o miejsce w rozpoznawanej sprawie). Badanie przeprowadzone przez funkcjonariusza Policji albo stra\u017cnika stra\u017cy gminnej (miejskiej) ma pe\u0142en walor dowodowy. Badanie przeprowadzone przez pracodawc\u0119 mo\u017ce by\u0107 skutecznie zakwestionowane przez pracownika jako przeprowadzone w obecnym stanie prawnym bez podstawy prawnej.<\/p>

23<\/p>

Wniosek, jaki p\u0142ynie z analizy art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci po jego nowelizacji (kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie 1 lipca 2011 r.), jest zatem taki, \u017ce rozszerzaj\u0105c kr\u0105g podmiot\u00f3w uprawnionych do \u017c\u0105dania przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika (tak\u017ce na pracodawc\u0119), ustawodawca ograniczy\u0142 jednocze\u015bnie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonywania kontroli trze\u017awo\u015bci pracownik\u00f3w przez pracodawc\u0119 we w\u0142asnym zakresie. By\u0142o to dzia\u0142anie zamierzone \u2013 mia\u0142o wyeliminowa\u0107 wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci pojawiaj\u0105ce si\u0119 w zwi\u0105zku ze stosowaniem przez pracodawc\u00f3w r\u00f3\u017cnych urz\u0105dze\u0144 (tester\u00f3w czy probierzy trze\u017awo\u015bci, alkomat\u00f3w itp.), kt\u00f3rych wiarygodno\u015b\u0107 mog\u0142a by\u0107 \u0142atwo podwa\u017cona.<\/p>

W obecnym stanie prawnym bada\u0144 stanu trze\u017awo\u015bci pracownika mo\u017ce dokona\u0107 tylko uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego. Badanie to powinno si\u0119 odby\u0107 na \u017c\u0105danie pracodawcy, je\u017celi z takim \u017c\u0105daniem nie wyst\u0119puje pracownik, a pracodawca zamierza nast\u0119pnie wyci\u0105gn\u0105\u0107 ze stanu trze\u017awo\u015bci (nietrze\u017awo\u015bci) pracownika konsekwencje przewidziane prawem.<\/p>

Nale\u017cy przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tre\u015b\u0107 rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie (obowi\u0105zuj\u0105cego w odniesieniu do poddawanego ocenie stanu faktycznego), kt\u00f3re regulowa\u0142o warunki i spos\u00f3b przeprowadzania badania trze\u017awo\u015bci pracownika, pozostawa\u0142a, w omawianym zakresie, w sprzeczno\u015bci z art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci.<\/p>

Po pierwsze, rozporz\u0105dzenie z 6 maja 1983 r. przewidywa\u0142o w \u00a7 3 ust. 2, \u017ce badanie pracownika, o kt\u00f3rym mowa w \u00a7 1 pkt 2 (czyli pracownika niedopuszczonego do pracy z powodu uzasadnionego podejrzenia, \u017ce stawi\u0142 si\u0119 do pracy po spo\u017cyciu alkoholu albo spo\u017cywa\u0142 alkohol w czasie pracy), przeprowadza si\u0119 na jego \u017c\u0105danie. Tymczasem art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, po nowelizacji z 25 marca 2011 r., wyra\u017anie stanowi, \u017ce badanie stanu trze\u017awo\u015bci pracownika przeprowadza uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego na \u017c\u0105danie kierownika zak\u0142adu pracy, osoby przez niego upowa\u017cnionej, a tak\u017ce na \u017c\u0105danie pracownika. Oczywi\u015bcie, nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce pierwsze\u0144stwo ma w tym przypadku tekst ustawy, poniewa\u017c jest ona aktem wy\u017cszego rz\u0119du (lex superior derogat legi inferiori) oraz zmiana w niej wprowadzona jest p\u00f3\u017aniejsza<\/p>

24<\/p>

w stosunku do tekstu rozporz\u0105dzenia (lex posterior derogat legi priori). Co prawda w doktrynie prawa zajmuj\u0105cej si\u0119 metodami wyk\u0142adni tekst\u00f3w akt\u00f3w prawnych przyjmuje si\u0119, \u017ce lex posterior generalis non derogat legi priori speciali, jednak odmienne stanowisko postuluje zwr\u00f3cenie uwagi przede wszystkim na wzgl\u0119dy celowo\u015bciowe. Zmiana brzmienia art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci by\u0142a podyktowana zamiarem rozszerzenia uprawnie\u0144 pracodawc\u00f3w b\u0119d\u0105cych przedsi\u0119biorcami. Z tego punktu widzenia nale\u017cy ostatecznie uzna\u0107, \u017ce po nowelizacji ustawy prawodawca (w tym przypadku Minister Zdrowia) nie zadba\u0142 o dostosowanie tekstu rozporz\u0105dzenia z 6 maja 1983 r. do znowelizowanego brzmienia ustawy. Rozwa\u017cania te prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce chybiony jest kasacyjny zarzut naruszenia \u00a7 3 ust. 2 rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r. w sprawie warunk\u00f3w i sposobu dokonywania bada\u0144 na zawarto\u015b\u0107 alkoholu w organizmie przez niezastosowanie normy prawnej wynikaj\u0105cej z tego przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Badanie stanu trze\u017awo\u015bci powoda przez uprawniony organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego powinno by\u0142o si\u0119 odby\u0107 na \u017c\u0105danie strony pozwanej. Skoro pozwany pracodawca nie zadba\u0142 w odpowiednim czasie o przeprowadzenie tego badania, S\u0105d Okr\u0119gowy by\u0142 uprawniony do stwierdzenia, \u017ce pozwany nie udowodni\u0142, \u017ce pow\u00f3d dopu\u015bci\u0142 si\u0119 ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowego obowi\u0105zku pracowniczego, polegaj\u0105cego na stawieniu si\u0119 w pracy 8 czerwca 2013 r. w stanie nietrze\u017awym, poniewa\u017c to na pracodawcy spoczywa\u0142 w procesie ci\u0119\u017car udowodnienia tej okoliczno\u015bci.<\/p>

Po drugie, rozporz\u0105dzenie z 6 maja 1983 r. przewidywa\u0142o w \u00a7 4 ust. 2, \u017ce badanie wydychanego powietrza za pomoc\u0105 probierza trze\u017awo\u015bci mo\u017ce zosta\u0107 przeprowadzone tak\u017ce przez osoby upowa\u017cnione przez kierownika zak\u0142adu pracy. Rozporz\u0105dzenie uprawnia\u0142o pracodawc\u0119 do wykonania badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika osobi\u015bcie lub za po\u015brednictwem osoby upowa\u017cnionej (np. pracownika wewn\u0119trznej s\u0142u\u017cby ochrony), tymczasem ustawa w art. 17 ust. 3 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzenia tego badania zastrzega do wy\u0142\u0105cznej kompetencji uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego (np. funkcjonariusza Policji lub stra\u017cnika stra\u017cy gminnej). R\u00f3wnie\u017c w tym przypadku nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce pierwsze\u0144stwo ma ustawa (a nie rozporz\u0105dzenie), co oznacza, \u017ce po 1 lipca 2011 r.<\/p>

25<\/p>

nie mo\u017cna by\u0142o uzna\u0107 za dopuszczalne poddanie pracownika badaniu stanu trze\u017awo\u015bci przy u\u017cyciu probierza trze\u017awo\u015bci bez udzia\u0142u przedstawiciela organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego. Oznacza to, \u017ce pracodawca ani te\u017c \u017cadna upowa\u017cniona przez niego osoba nie mogli wykona\u0107 takiego badania. Nie ma w tym przypadku znaczenia, kto wyst\u0119puje z \u017c\u0105daniem przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika \u2013 pracodawca (kierownik zak\u0142adu pracy lub upowa\u017cniona przez niego osoba) czy sam pracownik. W ka\u017cdej sytuacji podmiotem uprawnionym do przeprowadzenia badania trze\u017awo\u015bci jest organ powo\u0142any do ochrony porz\u0105dku publicznego. Wykonanie badania stanu trze\u017awo\u015bci przez pracodawc\u0119 lub osob\u0119 przez niego upowa\u017cnion\u0105 mo\u017ce by\u0107 potraktowane nawet jako obej\u015bcie art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, cho\u0107by pracownik wyrazi\u0142 na to zgod\u0119.<\/p>

5. Przedstawione rozwa\u017cania prowadz\u0105 do wniosku, \u017ce w stanie prawnym obowi\u0105zuj\u0105cym od 1 lipca 2011 r. pracodawca nie mo\u017ce twierdzi\u0107, \u017ce skoro pracownik nie za\u017c\u0105da\u0142 przeprowadzenia badania przez uprawniony organ, to pracodawca nie m\u00f3g\u0142 sam zleci\u0107 przeprowadzenia takiego badania. Jest odwrotnie, pracodawca m\u00f3g\u0142 za\u017c\u0105da\u0107 przeprowadzenia takiego badania i powinien by\u0142 to uczyni\u0107. To przede wszystkim w interesie pracodawcy le\u017cy ustalenie, czy pracownik jest zdolny do \u015bwiadczenia pracy, czy te\u017c znajduje si\u0119 w stanie wykluczaj\u0105cym jej \u015bwiadczenie z powodu spo\u017cycia alkoholu. To na pracodawcy spoczywa obowi\u0105zek (ci\u0119\u017car) udowodnienia, \u017ce pracownik ci\u0119\u017cko naruszy\u0142 podstawowe obowi\u0105zki pracownicze (art. 52 \u00a7 1 pkt 1 k.p.), dopu\u015bci\u0142 si\u0119 naruszenia przepis\u00f3w porz\u0105dkowych (art. 108 k.p.), wyrz\u0105dzi\u0142 szkod\u0119 z winy umy\u015blnej (art. 122 k.p.), przyczyni\u0142 si\u0119 do spowodowania wypadku przy pracy w zwi\u0105zku ze spo\u017cyciem alkoholu (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 pa\u017adziernika 2002 r. o ubezpieczeniu spo\u0142ecznym z tytu\u0142u wypadk\u00f3w przy pracy i chor\u00f3b zawodowych; tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1376 ze zm.). W interesie pracodawcy le\u017cy wezwanie uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego w celu przeprowadzenia na miejscu, w zak\u0142adzie pracy, badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce gdy pracownik nie \u017c\u0105da przeprowadzenia takiego badania (jak to mia\u0142o miejsce w rozpoznawanej sprawie), na pracodawcy spoczywa obowi\u0105zek wezwania uprawnionych funkcjonariuszy (Policji lub stra\u017cy miejskiej) do<\/p>

26<\/p>

zak\u0142adu pracy. Z obowi\u0105zku tego pracodawca nie mo\u017ce si\u0119 zwolni\u0107 sugeruj\u0105c pracownikowi udanie si\u0119 na badanie na komisariat (posterunek) Policji lub do laboratorium analitycznego. W rozpoznawanej sprawie ustalono, \u017ce pow\u00f3d uda\u0142 si\u0119 na komisariat Policji, gdzie odm\u00f3wiono mu jednak przeprowadzania badania stanu trze\u017awo\u015bci, twierdz\u0105c, \u017ce to pracodawca powinien wezwa\u0107 funkcjonariuszy Policji do zak\u0142adu pracy w celu przeprowadzenia badania na miejscu zdarzenia.<\/p>

W tej sytuacji nieuzasadniony okaza\u0142 si\u0119 kasacyjny zarzuty naruszenia art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi. Co prawda S\u0105d Okr\u0119gowy bezpodstawnie przyj\u0105\u0142, \u017ce przepis ten nak\u0142ada na pracodawc\u0119 obowi\u0105zek pouczenia pracownika o mo\u017cliwo\u015bci za\u017c\u0105dania wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego celem przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika, poniewa\u017c obowi\u0105zek taki nie wynika z powo\u0142anego przepisu, mia\u0142 jednak racj\u0119, \u017ce przepis ten nak\u0142ada na pracodawc\u0119 obowi\u0105zek wezwania uprawnionego organu powo\u0142anego do ochrony porz\u0105dku publicznego w celu przeprowadzenia badania stanu trze\u017awo\u015bci pracownika z w\u0142asnej inicjatywy (czyli z inicjatywy pracodawcy), nawet bez sformu\u0142owania przez pracownika \u017c\u0105dania przeprowadzenia tego badania przez uprawniony organ.<\/p>

Na potwierdzenie swojej argumentacji strona skar\u017c\u0105ca powo\u0142a\u0142a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej orzeczenia S\u0105du Najwy\u017cszego (wyroki: z 11 kwietnia 2000 r., I PKN 589\/99, OSNAPiUS 2001, nr 18, poz. 557; z 11 lutego 2000 r., II UKN 401\/99, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 498; z 22 wrze\u015bnia 2004 r., I PK 576\/03, OSNP 2005, nr 7, poz. 91). Wyroki te zapad\u0142y przed zmian\u0105 tre\u015bci art. 17 ust. 3 ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci, co oznacza, \u017ce zawarte w nich pogl\u0105dy S\u0105du Najwy\u017cszego odnosz\u0105 si\u0119 do stanu prawnego, kt\u00f3ry nie obowi\u0105zywa\u0142 w czasie zdarze\u0144 ocenianych w rozpoznawanej sprawie.<\/p>

Skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego okaza\u0142y si\u0119 ostatecznie nieuzasadnione, skarga kasacyjna podlega\u0142a oddaleniu.<\/p>

6. Du\u017co miejsca w skardze kasacyjnej strona pozwana po\u015bwi\u0119ci\u0142a zarzutom naruszenia przepis\u00f3w post\u0119powania. Zarzuty te r\u00f3wnie\u017c okaza\u0142y si\u0119 nieuzasadnione.<\/p>

27<\/p>

Zarzut naruszenia art. 328 \u00a7 2 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 391 \u00a7 1 k.p.c. mo\u017ce by\u0107 usprawiedliwiony jedynie w wyj\u0105tkowych przypadkach, mianowicie wtedy, gdy tre\u015b\u0107 (konstrukcja) uzasadnienia orzeczenia s\u0105du drugiej instancji uniemo\u017cliwia ca\u0142kowicie dokonanie oceny toku wywodu, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do wydania zaskar\u017conego orzeczenia, lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego. Sytuacja taka nie mia\u0142a miejsca w przypadku uzasadnienia zaskar\u017conego wyroku S\u0105du Okr\u0119gowego. Ewentualne niedoskona\u0142o\u015bci konstrukcyjne uzasadnienia nie usprawiedliwiaj\u0105 kasacyjnego zarzutu naruszenia art. 328 \u00a7 2 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 391 \u00a7 1 k.p.c., je\u017celi S\u0105d Najwy\u017cszy mo\u017ce dokona\u0107 kontroli prawid\u0142owo\u015bci zaskar\u017conego orzeczenia. W uzasadnieniu zaskar\u017conego wyroku podano podstaw\u0119 prawn\u0105 rozstrzygni\u0119cia, z odwo\u0142aniem si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do ustawy o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi oraz do rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej z dnia 6 maja 1983 r.<\/p>

Nie jest uzasadniony kasacyjny zarzut naruszenia art. 381 k.p.c. w zwi\u0105zku z art. 286 k.p.c., co strona skar\u017c\u0105ca wi\u0105\u017ce z odmow\u0105 przeprowadzenia uzupe\u0142niaj\u0105cego post\u0119powania dowodowego z opinii bieg\u0142ego z zakresu toksykologii, w sytuacji gdy opinia wydana w sprawie zawiera\u0142a istotne braki i nie wyja\u015bnia\u0142a istotnych okoliczno\u015bci. Zarzut naruszenia przepis\u00f3w post\u0119powania mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 skuteczny, je\u017celi uchybienie to mog\u0142o mie\u0107 istotny wp\u0142yw na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie zosta\u0142o ustalone, \u017ce \u017caden z przes\u0142uchanych \u015bwiadk\u00f3w nie zaobserwowa\u0142 8 czerwca 2013 r. takich zachowa\u0144 powoda, kt\u00f3re mog\u0142yby wskazywa\u0107 na spo\u017cycie przez niego alkoholu. Jedynie \u015bwiadek M. A. (pracownica pozwanego, kt\u00f3ra przeprowadza\u0142a kontrol\u0119 trze\u017awo\u015bci powoda z wykorzystaniem testera trze\u017awo\u015bci) zezna\u0142a, \u017ce \u201etroszk\u0119 by\u0142o czu\u0107 alkohol od powoda\u201d. Inni \u015bwiadkowie takiej okoliczno\u015bci nie potwierdzili. Pow\u00f3d zaprzecza\u0142, aby spo\u017cywa\u0142 alkohol w dniu zdarzenia lub poprzedniego dnia. Nie zosta\u0142y potwierdzone \u017cadne zachowania powoda wskazuj\u0105ce na stan jego nietrze\u017awo\u015bci (zaburzenia motoryczne, chwiejny ch\u00f3d, zaburzenia mowy, trudno\u015bci z zebraniem my\u015bli). Z zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w wynika\u0142o, \u017ce pow\u00f3d tego dnia wygl\u0105da\u0142 i zachowywa\u0142 si\u0119 normalnie. S\u0105d Okr\u0119gowy wzi\u0105\u0142 pod uwag\u0119 cechy zachowania charakterystyczne dla os\u00f3b, u kt\u00f3rych stwierdzone st\u0119\u017cenie alkoholu w organizmie<\/p>

28<\/p>

mie\u015bci\u0142o si\u0119 w okre\u015blonych przedzia\u0142ach. Zachowania te opisa\u0142 w swojej opinii bieg\u0142y toksykolog. S\u0105d Okr\u0119gowy ustali\u0142, \u017ce nikt takich zachowa\u0144 powoda nie zauwa\u017cy\u0142. Zachowanie powoda 8 czerwca 2013 r. nie wskazywa\u0142o na spo\u017cycie przez niego alkoholu. Takie ustalenia \u2013 dokonane przede wszystkim na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w \u2013 doprowadzi\u0142y S\u0105d Okr\u0119gowy do oceny, \u017ce powodowi nie mo\u017cna by\u0142o przypisa\u0107 ci\u0119\u017ckiego naruszenia podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych. Z opinii bieg\u0142ego toksykologa S\u0105d Okr\u0119gowy wykorzysta\u0142 jedynie opisy zachowa\u0144 os\u00f3b, u kt\u00f3rych stwierdzono okre\u015blone st\u0119\u017cenie alkoholu w organizmie. S\u0105d nie wykorzysta\u0142 do rekonstrukcji stanu faktycznego tej cz\u0119\u015bci opinii bieg\u0142ego, w kt\u00f3rej bieg\u0142y dokona\u0142 analizy zezna\u0144 przes\u0142uchanych os\u00f3b i na tej podstawie \u201eustali\u0142\u201d, jak zachowywa\u0142 si\u0119 pow\u00f3d krytycznego dnia. Ustalenie to nie nale\u017ca\u0142o do bieg\u0142ego, lecz do S\u0105d\u00f3w obu instancji i S\u0105dy meriti takich ustale\u0144 dokona\u0142y bez uwzgl\u0119dniania \u201eustale\u0144\u201d bieg\u0142ego.<\/p>

Wreszcie nieuzasadniony okaza\u0142 si\u0119 zarzut naruszenia art. 386 \u00a7 6 k.p.c., co mia\u0142o wed\u0142ug strony skar\u017c\u0105cej polega\u0107 na nieuwzgl\u0119dnienie przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez S\u0105d drugiej instancji (w sprawie IX Pa (\u2026)) braku realizacji wskaza\u0144 S\u0105du drugiej instancji (w sprawie IX Pa (\u2026)) przez S\u0105d pierwszej instancji (VII P (\u2026)), a tak\u017ce przez brak weryfikacji realizacji zalece\u0144 S\u0105du drugiej instancji (IX Pa (\u2026)). Strona skar\u017c\u0105ca podnosi, \u017ce S\u0105dy Rejonowy i Okr\u0119gowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie uwzgl\u0119dni\u0142y wskazania co do przeprowadzenia dowodu z opinii bieg\u0142ego lekarza toksykologa na okoliczno\u015b\u0107 \u201eczy potwierdzone ustaleniami S\u0105du Rejonowego zachowanie powoda\u201d w czasie bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cym badanie, w czasie badania, a nast\u0119pnie ok. 3-4 godzin po badaniu mog\u0142o by\u0107 charakterystyczne dla osoby w wieku powoda, u kt\u00f3rej stwierdzono 2,8 promila alkoholu. Ze sformu\u0142owania \u201epotwierdzone ustaleniami S\u0105du Rejonowego zachowanie powoda\u201d (chodzi o ustalenia S\u0105du Rejonowego z pierwotnego rozpoznania sprawy) skar\u017c\u0105ca wyprowadza wniosek, \u017ce ustalenia te mia\u0142y by\u0107 wi\u0105\u017c\u0105ce w dalszym toku post\u0119powania. Za\u0142o\u017cenie to jest b\u0142\u0119dne. Wi\u0105\u017c\u0105ce s\u0105 wskazania s\u0105du drugiej instancji co do dalszego toku post\u0119powania (np. co do konieczno\u015bci przeprowadzenia okre\u015blonych dowod\u00f3w, wyja\u015bnienia pewnych dalszych okoliczno\u015bci) oraz co do wyk\u0142adni prawa, nie mog\u0105 by\u0107 natomiast wi\u0105\u017c\u0105ce pierwotne ustalenia stanu faktycznego, zw\u0142aszcza gdy dochodzi do uzupe\u0142nienia<\/p>

29<\/p>

materia\u0142u dowodowego (przeprowadzenia dodatkowych dowod\u00f3w), co sprawia, \u017ce wszystkie przeprowadzone dotychczas dowody (art. 382 k.p.c.) wymagaj\u0105 ponownej \u0142\u0105cznej oceny (art. 233 \u00a7 1 k.p.c.).<\/p>

Z tych przyczyn S\u0105d Najwy\u017cszy oddali\u0142 skarg\u0119 kasacyjn\u0105 na podstawie art. 39814 k.p.c.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sygn. akt I PK 194\/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2018 r. S\u0105d Najwy\u017cszy w sk\u0142adzie: SSN Katarzyna Gonera (przewodnicz\u0105cy, sprawozdawca) SSN Piotr Prusinowski SSN Romualda Spyt w sprawie z pow\u00f3dztwa \u0141. Z. przeciwko Oddzia\u0142owi \u017b. Sp\u00f3\u0142ce Akcyjnej w K. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpiecze\u0144 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","footnotes":""},"class_list":["post-889","page","type-page","status-publish","hentry","entry","owp-thumbs-layout-horizontal","owp-btn-normal","owp-tabs-layout-horizontal","has-no-thumbnails","has-product-nav"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=889"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":893,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/889\/revisions\/893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}