{"id":873,"date":"2023-04-12T08:43:47","date_gmt":"2023-04-12T08:43:47","guid":{"rendered":"http:\/\/ustniki.pl\/?page_id=873"},"modified":"2023-04-12T08:45:18","modified_gmt":"2023-04-12T08:45:18","slug":"analiza-powietrza-wydychanego","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ustniki.pl\/?page_id=873","title":{"rendered":"Analiza powietrza wydychanego"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n
\n
\n

Analiza powietrza wydychanego<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Wojciech Guba\u0142a<\/strong><\/p>\n

 <\/strong>ANALIZA POWIETRZA WYDYCHANEGO NA ZAWARTO\u015a\u0106 ALKOHOLU<\/strong><\/p>\n

Aspekty fizjologiczne, techniczne i prawne.<\/strong><\/h1>\n

 <\/h1>\n

 Alkohol etylowy (etanol) C2<\/sub>H5<\/sub>OH<\/strong><\/h1>\n

Alkohol etylowy nale\u017cy do najszerzej stosowanych rozpuszczalnik\u00f3w w przemy\u015ble. Ekspozycja cz\u0142owieka na etanol jest prawdopodobnie najczestszym kontaktem z rozpuszczalnikiem z wyj\u0105tkiem oczywi\u015bcie wody. W znacznych ilo\u015bciach jest u\u017cywany w celach konsumpcyjnych jako sk\u0142adnik napoj\u00f3w alkoholowych. Zatrucia etanolem wyst\u0119puja przede wszystkim z powodu nadmiernego jego spo\u017cycia <\/span>Dzia\u0142anie alkoholu etylowego na ustr\u00f3j cz\u0142owieka<\/span><\/strong><\/p>\n

Badania prowadzone w zakresie dzia\u0142ania alkoholu etylowego na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy wskazuj\u0105, \u017ce ju\u017c st\u0119\u017cenia 0, 3%o \u2011 0, 5%o wymiernie zaburzaj\u0105 funkcje ruchowe, zmys\u0142owe i intelektualne cz\u0142owieka. Zagro\u017cenie dla otoczenia po spo\u017cyciu niewielkich dawek alkoholu [st\u0119\u017cenie alkoholu we krwi w granicach 0,5%o \u2011 0, 7%o] wynika z nieuzasadnionego wzrostu zaufania do swoich umiej\u0119tno\u015bci. Przy tych st\u0119\u017ceniach z regu\u0142y nie wyst\u0119puj\u0105 wyra\u017ane zewn\u0119trzne objawy zatrucia, a ponadto osoba, kt\u00f3ra spo\u017cywa alkohol, sama nie zdaje sobie sprawy z wystepuj\u0105cych zaburze\u0144.<\/span><\/p>\n

Z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego istotny jest wp\u0142yw alkoholu na czas reakcji kierowcy, wzrok, funkcje intelektualne oraz zdolno\u015b\u0107 prowadzenia pojazdu. Przy st\u0119\u017ceniach alkoholu 0, 2%o \u2011 0, 4%o mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 zaburzenia wzroku objawiaj\u0105ce si\u0119 drganiem ga\u0142ek ocznych, co prowadzi do zaburze\u0144 ostro\u015bci oraz pola widzenia i jego g\u0142\u0119bi. Pojawia si\u0119 w\u00f3wczas zjawisko tzw. „ciemnego tunelu” polegaj\u0105ce na zw\u0119\u017ceniu pola widzenia i zmniejszonej zdolno\u015bci r\u00f3wnoczesnego odbierania wi\u0119kszej liczby bod\u017ac\u00f3w. Etanol w st\u0119\u017ceniu oko\u0142o 0, 4%o mo\u017ce powodowa\u0107 trudno\u015bci w rozpoznawaniu obiekt\u00f3w o ma\u0142ym rozmiarze oraz zaburza\u0107 zdolno\u015bci adaptacji wzroku do \u015bwiat\u0142a i ciemno\u015bci<\/span><\/p>\n

Dalszy wzrost st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi powy\u017cej 0, 4%o prowadzi do zak\u0142\u00f3ce\u0144 dzia\u0142ania kolejnych o\u015brodk\u00f3w uk\u0142adu nerwowego. Obserwuje si\u0119 obni\u017cenie nastroju, zwi\u0119kszon\u0105 agresywno\u015b\u0107, spadek psychicznej tolerancji, pojawienie si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w w logicznym myleniu, op\u00f3\u017anienie czasu reakcji. Nast\u0119puje pora\u017cenie o\u015brodk\u00f3w podkorowych, odpowiedzialnych mi\u0119dzy innymi za sfer\u0119 ruch\u00f3w. Wystepuje brak koordynacji ruchowej, zataczanie si\u0119, mowa staje si\u0119 niewyra\u017ana, przechodz\u0105ca w be\u0142kot.<\/span><\/p>\n

Jednym z element\u00f3w zmian psychomotorycznych charakterystycznych u os\u00f3b po spo\u017cyciu alkoholu jest zaburzenie chodu. W przypadku spo\u017cycia du\u017cej dawki alkoholu zmiany w sposobie poruszania s\u0105 charakterystyczne, a ich rozpoznanie na og\u00f3\u0142 nie natrafia na trudno\u015bci. Wykazano ujemny wp\u0142yw alkoholu na zaburzenia r\u00f3wnowagi ujawniaj\u0105cy si\u0119 ju\u017c przy st\u0119\u017ceniu 0,6%o, a nawet 0,4%o alkoholu we krwi.<\/span><\/p>\n

W ostatnim etapie ostrego zatrucia alkoholem dochodzi do depresji o\u015brodk\u00f3w wegetatywnych zlokalizowanych w rdzeniu przed\u0142u\u017conym, co powoduje utrat\u0119 \u015bwiadomo\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci na bod\u017ace zewn\u0119trzne (upojenie alkoholowe). W przypadku wyst\u0105pienia pora\u017cenia o\u015brodka oddechowego i naczyniowo\u2011ruchowego nast\u0119puje zgon.<\/span><\/p>\n

Og\u00f3lnie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce objawy kliniczne nietrze\u017awo\u015bci s\u0105 wyra\u017aniej dostrzegalne podczas fazy wch\u0142aniania alkoholu z przewodu pokarmowego do krwiobiegu oraz wzrostu jego st\u0119\u017cenia w tkankach ani\u017celi w trakcie eliminacji z ustroju. Identyczny poziom etanolu we krwi w czasie fazy wch\u0142aniania i w fazie eliminacji nie musi oznacza\u0107 jednakowych st\u0119\u017ce\u0144 w obr\u0119bie o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Wynika to z procesu redystrybucji polegaj\u0105cego g\u0142\u00f3wnie na wyr\u00f3wnywaniu st\u0119\u017ce\u0144 we krwi i tkankach. Wyr\u00f3wnanie takie odbywa si\u0119 wcze\u015bniej w uk\u0142adzie krew \u2011 m\u00f3zg ni\u017c w uk\u0142adzie krew \u2011 mi\u0119\u015bnie, z powodu szybszego przenikania etanolu do m\u00f3zgu i stosunkowo s\u0142abszego ukrwienia mi\u0119\u015bni.<\/span><\/p>\n

Dalszy wzrost st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi prowadzi do zak\u0142\u00f3ce\u0144 kolejnych o\u015brodk\u00f3w systemu nerwowego. Obserwuje si\u0119 obni\u017cenie nastroju, zwi\u0119kszon\u0105 agresywno\u015b\u0107, spadek tolerancji, pojawienie si\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w w logicznym my\u015bleniu, op\u00f3\u017anienie czasu reakcji. Wyst\u0119puje pora\u017cenie o\u015brodk\u00f3w podkorowych odpowiedzialnych mi\u0119dzy innymi za sfer\u0119 ruchow\u0105. Obserwujemy brak koordynacji ruchowej, zataczanie si\u0119, mowa staje sie niewyra\u017ana, przechodz\u0105ca w be\u0142kot.<\/span><\/p>\n

W ostatnim etapie ostrego zatrucia alkoholem dochodzi do depresji o\u015brodk\u00f3w wegetatywnych zlokalizowanych w rdzeniu przed\u0142u\u017conym, co objawia si\u0119 utrat\u0105 \u015bwiadomo\u015bci i wra\u017cliwo\u015bci na bod\u017ace zewn\u0119trzne i jest obrazem upojenia alkoholowego. W przypadku wyst\u0105pienia pora\u017cenia o\u015brodka oddechowego i naczyniowo \u2011 ruchowego nast\u0119puje zej\u015bcie \u015bmiertelne.<\/span><\/p>\n

Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce alkohol oddzia\u0142ywuje na poszczeg\u00f3lne osoby w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b, nie daj\u0105cy sie jednoznacznie okre\u015bli\u0107, ponadto ten sam cz\u0142owiek mo\u017ce zupe\u0142nie inaczej reagowa\u0107 na alkohol w zale\u017cno\u015bci od sytuacji, pory dnia, stanu zdrowia czy te\u017c stopnia zm\u0119czenia fizycznego i psychicznego.<\/span><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej obserwowane objawy intoksykacji wywo\u0142anej alkoholem u os\u00f3b w zale\u017cno\u015bci od jego st\u0119\u017cenia stwierdzonego w powietrzu wydychanym przedstawia Tabela I. [cyt. za Lion Alcometer, Operating Instruction Manual].<\/span><\/p>\n

Tabela I.<\/span><\/strong>Obserwowane objawy intoksykacji w zale\u017cno\u015bci od st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
.<\/span> St\u0119\u017cenie alkoholu w powietrzu wydychanym<\/span> mg\/dm3<\/sup><\/span><\/td>\nFaza<\/span><\/td>\nObjawy<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
0 \u2011 0,2<\/span><\/td>\nTrze\u017awo\u015b\u0107<\/span><\/td>\nbrak widocznych objaw\u00f3w,<\/span>ale badany mo\u017ce by\u0107 bar dziej gadatliwy i wykazy\u2011 wa\u0107 nadmiernie dobre sa\u2011 mopoczucie<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
0,15 \u2011 0,5<\/span><\/td>\nEuforia<\/span><\/td>\nnadmierna pewno\u015b\u0107 siebie, os\u0142abienie samokontroli i koncentracji,zachwianie koordynacji ruchowej<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
0,4 \u2011 1,0<\/span><\/td>\nPobudzenie<\/span><\/td>\nniestabilno\u015b\u0107 emocjonalna b\u0142\u0119dne s\u0105dy,zaburzenia koncentracji uwagi,niez\u2011 borno\u015b\u0107 ruchowa<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
0,7 \u2011 1,2<\/span><\/td>\nDezorientacja<\/span><\/td>\nchaos my\u015blowy,zawroty g\u0142owy, wyolbrzymiony strach,agresja lub smu\u2011 tek,utrata spostrzegania koloru,kszta\u0142tu,nadmierna ruchliwo\u015b\u0107,s\u0142absze odczu\u2011 wanie b\u00f3lu,trudno\u015bci w utrzymaniu r\u00f3wnowagi, niewyra\u017ana be\u0142kotliwa mo\u2011 wa,mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia \u015bpi\u0105czki<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1,1 \u2011 1,6<\/span><\/td>\nstupor (os\u0142upienie)<\/span><\/td>\napatia,bezw\u0142adno\u015b\u0107,nie\u2011 zdolno\u015b\u0107 do stania i cho dzenia,wymioty,mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia trudno\u015bci z utrzymaniem moczu,\u015bpi\u0105cz\u2011 ka lub os\u0142upienie<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1,5 \u2011 2,0<\/span><\/td>\n\u015api\u0105czka<\/span><\/td>\n\u015bpi\u0105czka,zniesienie czu\u2011 cia i odruch\u00f3w,obni\u017cenie ciep\u0142oty cia\u0142a,zaburzenia kr\u0105\u017cenia i oddychania. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bmierci.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Powy\u017cej 1,9<\/span><\/td>\nZgon<\/span><\/td>\nzgon spowodowana para\u2011 li\u017cem o\u015brodkaoddechowego<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/h2>\n

Fizjologia analizy powietrza wydychanego<\/h2>\n

<\/p>\n

Znane jest od ponad wieku, \u017ce nieznaczne ilo\u015bci alkoholu, u osoby, kt\u00f3ra go wypi\u0142a s\u0105, wydalane w formie niezmienionej z powietrzem wydychanym. Wo\u0144 alkoholu w powietrzu wydychanym, wygl\u0105d danej osoby i jej zachowanie najcz\u0119\u015bciej s\u0105 pierwszymi wskaz\u00f3wkami podejrzenia o konsumpcj\u0119 alkoholu. Najprostszym \u201einstrumentem\u201d do stwierdzenia obecno\u015bci alkoholu w powietrzu wydychanym jest oczywi\u015bcie nos. Pod koniec XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 ilo\u015bciowe metody analizy alkoholu w p\u0142ynach ustrojowych. Jakkolwiek wobec wsp\u00f3\u0142czesnych standard\u00f3w techniki te by\u0142y niedojrza\u0142e, jednak\u017ce pozwala\u0142y one naukowcom \u015bledzi\u0107 losy alkoholu w ustroju i oceni\u0107 w przybli\u017ceniu zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem alkoholu we krwi, a wyst\u0119puj\u0105cymi objawami.<\/p>\n

Gwa\u0142towny wzrost transportu samochodowego po I Wojnie \u015awiatowej ostro na\u015bwietli\u0142 rol\u0119 alkoholu w wypadkach drogowych. Spowodowa\u0142o to piln\u0105 konieczno\u015b\u0107 opracowania i zastosowania bardziej wiarygodnych metod badania zatrucia alkoholem. Stosowanie wy\u0142\u0105cznie bada\u0144 klinicznych ujawnia\u0142o ich s\u0142ab\u0105 stron\u0119 medyczno-prawn\u0105 w ocenie stanu trze\u017awo\u015bci kierowc\u00f3w. Wyst\u0119pujace znaczne zmienno\u015bci osobnicze w objawach zatrucia alkoholem oraz wp\u0142yw do\u015bwiadczenia lekarza na ich ocen\u0119 powodowa\u0142y dyskredytacj\u0119 wynik\u00f3w otrzymanych w zwyk\u0142ych klinicznych warunkach. By\u0142o to si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 poszukiwa\u0144 bardziej obiektywnych test\u00f3w oceny trze\u017awo\u015bci. Wykorzystano w tym celu metody chemiczno-fizyczne do mierzenia st\u0119\u017cenia alkoholu w p\u0142ynach biologicznych: krew, powietrze wydychane, mocz pobranych od os\u00f3b podejrzanych o konsumpcje alkoholu. Doprowadzi\u0142o to do legislacji systemu opartego na \u201echemicznym te\u015bcie zatrucia\u201d z dopuszczaln\u0105 granica st\u0119\u017cenia alkoholu w p\u0142ynach ustrojowych jako podstawy zas\u0105dzenia.Pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra zaproponowa\u0142a u\u017cycie analizy powietrza wydychanego jako testu nietrze\u017awo\u015bci by\u0142 Emil Bogen w 1927 r. Pobiera\u0142 on powietrze wydychane do gumowego wn\u0119trza pi\u0142ki no\u017cnej i nast\u0119pnie przepuszcza\u0142 znan\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 tego powietrza przez mieszanin\u0119 kwasu siarkowego i dwuchromianu potasu. Ten odczynnik chemiczny by\u0142 podobny do stosowanego w p\u00f3\u017aniejszych czasach w rurkowych probierzach trze\u017awo\u015bci. Zmiany zabarwienia odczynnika z z\u00f3\u0142tego do r\u00f3\u017cnych odcieni niebieko-zielono-\u017c\u00f3\u0142tego by\u0142y por\u00f3wnywane z seria zalakowanych rurek zawieraj\u0105cy ten sam zwi\u0105zek chemiczny, do kt\u00f3rego dodano znane ilo\u015bci alkoholu. Na podstawie bada\u0144 Bogen stwierdzi\u0142 dobr\u0105 korelacj\u0119 mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem alkoholu w powietrzu wydychanym a klinicznymi objawami i symptomami nietrze\u017awo\u015bci.Widoczne objawy dzia\u0142ania alkoholu widoczne s\u0105 po dotarciu przez niego do m\u00f3zgu. Alkohol jest transportowany do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego przez uk\u0142ad krwiono\u015bny, a zatem jego st\u0119\u017cenie we krwi by\u0142o wystarczaj\u0105co obiektywne dla testu stanu trze\u017awo\u015bci. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w pocz\u0105tkach stosowania tych metod nie definiowano precyzyjnie sk\u0105d nale\u017cy pobra\u0107 krew: z t\u0119tnicy, naczy\u0144 kapilarnych czy te\u017c \u017cy\u0142. Warto\u015bci dopuszczalnych przez prawo st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu we krwi r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy krajami, a nawet wewn\u0105trz tego samego pa\u0144stwa w r\u00f3\u017cnych jego cz\u0119\u015bciach np. w USA, Kanadzie, Australii.Wprowadzenie badania powietrza wydychanego posiadaj\u0105cego charakter nieinwazyjny, mog\u0142o by\u0107 przeprowadzane przez policje przy u\u017cyciu kompaktowych urz\u0105dze\u0144. Pojawi\u0142y si\u0119 one w ko\u0144cu lat 1930, wprowadzone przez firmy Drunkometer, Alcolmeter i Intoximeter (37). Klasyczny instrument o nazwie Breathalyzer by\u0142 skonstruowany w 1954 przez Roberta F. Borkensteina.Pojawi\u0142a si\u0119 zawi\u0142a sytuacja poniewa\u017c kierowanie pojazdem pod wp\u0142ywem alkoholu by\u0142o definiowane poprzez st\u0119\u017cenie alkoholu we krwi, jakkolwiek wi\u0119kszo\u015b\u0107 pomiar\u00f3w zawarto\u015bci alkoholu w organizmie cz\u0142owieka dla cel\u00f3w s\u0105dowych dotyczy\u0142a analizy powietrza wydychanego. Konieczna zatem by\u0142a zamiana zmierzonego st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym na odpowiadaj\u0105ce st\u0119\u017cenie we krwi. Pomiar st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym nast\u0119pnie przetwarzany (przeliczany) na st\u0119\u017cenie we krwi przez wyskalowanie analizatora w sta\u0142y wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u alkoholu mi\u0119dzy krew\/powietrze wydychane. Og\u00f3lnie przyjmuje si\u0119, \u017ce 1 obj\u0119to\u015b\u0107 krwi zawiera tak\u0105 sama ilo\u015b\u0107 etanolu jak 2100 obj\u0119to\u015bci powietrza wydychanego w 34o<\/sup>C. Wybrana warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika podzia\u0142u alkoholu mi\u0119dzy krew, a powietrze wydychane jest zasadniczym elementem, kt\u00f3ry determinuje dok\u0142adno\u015b\u0107 analizy powietrza wydychanego w przypadku stosowania jej do okre\u015blenia st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi. W praktyce dla cel\u00f3w s\u0105dowych przyj\u0119to wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u 2100:1 dla wszystkich ludzi, we wszystkich warunkach testu pomimo wielu r\u00f3\u017cnych opinii w tej kwestii \u00f3wczesnych naukowc\u00f3w. Zalecenie stosowania 2100 : 1 wsp\u00f3\u0142czynnika podzia\u0142u alkoholu miedzy powietrze wydychane i krew zosta\u0142o przyj\u0119te na spotkaniu ekspert\u00f3w w 1952 pod auspicjami National Safety Council Committee.Od 1972 r. zosta\u0142y poczynione znaczne post\u0119py w zastosowaniu nowych metod i technik w analizie powietrza wydychanego wykorzystuj\u0105c szeroki asortyment mikroprocesor\u00f3w kontroluj\u0105cych przebieg oddechu. Wzrasta liczba kraj\u00f3w wprowadzaj\u0105cych dowodowy pomiar powietrza wydychanego. Pozwala to na nie inwazyjn\u0105 technik\u0119 pobieranie pr\u00f3by, bardziej efektywn\u0105 kontrol\u0119 drogow\u0105, zaoszcz\u0119dzenie czasu przez policj\u0119 oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyciagni\u0119cia natychmiastowych sankcji. Przy stosowaniu tej metody badania trze\u017awo\u015bci unika si\u0119 dotykania, transportu i przechowywania pr\u00f3b krwi od os\u00f3b z AIDS lub \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105.<\/p>\n

W krajach europejskich takich jak Wielka Brytania (1985) Holandia (1987), Austria (1986), Francja (1985), Norwegia (1988) i Szwecja (1989) zawarto\u015b\u0107 alkoholu w ustroju jest obecnie definiowane jako st\u0119\u017cenie w pr\u00f3bie powietrza wydychanego. Delikatny problem stanowi wyb\u00f3r dopuszczalnego prawnie st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym. Obowi\u0105zuj\u0105ce st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi w danych krajach zosta\u0142y przeliczone wprost na st\u0119\u017cenie alkoholu w powietrzu wydychanym przez u\u017cycie \u015bredniego wsp\u00f3\u0142czynnika podzia\u0142u alkoholu mi\u0119dzy krew\/powietrze wydychane i tak: Wielka Brytania i Holandia wprowadzi\u0142y wsp\u00f3\u0142czynnik 2300:1, za\u015b Austraia 2000:1, Norwegia, Szwecja, Polska 2100:1. Wyb\u00f3r konkretnych wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w krew\/powietrze wydychane przez ustawodawc\u00f3w r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w pozostaje niewiadomy.<\/p>\n

W celu uzyskania obowi\u0105zuj\u0105cej warto\u015bci BrAC ustawodawca zwykle dzieli obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 BAC przez wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u krew\/powietrze wydychane. Arbitraln\u0105 decyzj\u0105 jest zastosowanie jednostek tj. miligramy, mikrogramy czy gramy alkoholu obecnego w powietrzu wydychanym w obj\u0119to\u015bci mililitr\u00f3w, decylitr\u00f3w czy litr\u00f3w. <\/strong>Przej\u015bcie alkoholu z krwi do powietrza wydychanego<\/strong> Po przej\u015bciu przez w\u0105trob\u0119, krew zawieraj\u0105ca alkohol jest pompowana z prawej komory serca i wchodzi do p\u0142uc przez t\u0119tnic\u0119 p\u0142ucn\u0105 z szybko\u015bci\u0105 przep\u0142ywu oko\u0142o 5-6 litr\u00f3w\/ minut\u0119. Masywny przep\u0142yw krwi jest rozmieszczany na du\u017cej powierzchni oko\u0142o 60 m2<\/sup>. Obj\u0119to\u015b\u0107 krwi w kapilarach p\u0142ucnych w dowolnym czasie r\u00f3\u017cni si\u0119 od 60-140 ml, co oznacza, \u017ce jest to cienka warstwa pokrywaj\u0105ca niezwykle du\u017c\u0105 powierzchni\u0119. Uk\u0142ad oddechowy cz\u0142owieka mo\u017ce by\u0107 dla u\u0142atwienia rozpatrywany jako sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z 2 cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych ka\u017cda spe\u0142nia r\u00f3\u017cn\u0105 funkcj\u0119. W sk\u0142ad g\u00f3rnego uk\u0142adu oddechowego wchodzi nos, usta, gard\u0142o, tchawica i dwa oskrzela, kt\u00f3re dziel\u0105 si\u0119 na p\u0142uca. G\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 g\u00f3rnego uk\u0142adu oddechowego jest usuwanie obcych cia\u0142 i kurzu z wch\u0142anianego powietrza oraz modyfikowanie warunk\u00f3w pobieranego powietrza w zale\u017cno\u015bci od temperatury i wilgotno\u015bci. Wch\u0142aniane powietrze jest ogrzewane do temperatury cia\u0142a i wysycane par\u0105 wodn\u0105. \u015aluz wy\u015bcielaj\u0105cy g\u00f3rne drogi oddechowe dostarcza ciep\u0142a i wilgoci do ogrzania wdychiwanego powietrza podczas oddychania w zimnych warunkach. Powoduje to ozi\u0119bienie powierzchni \u015bluzu. W trakcie normalnego wydychiwania powietrza z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, kt\u00f3re ma temperatur\u0119 cia\u0142a 37o<\/sup>C i wysycane jest par\u0105 wodn\u0105, nast\u0119puje zwracanie ciep\u0142a i wilgoci do \u015bluzu. W trakcie przechodzenia powietrza z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych przez drogi oddechowe nast\u0119puje spadek jego temperatury, tak \u017ce przy opuszczaniu ust wynosi oko\u0142o 34,5o<\/sup>C (44). Jasne jest, \u017ce zwi\u0105zki rozpuszczalne w wodzie jak aceton i alkohol, je\u017celi s\u0105 obecne w wydychanym powietrzu b\u0119d\u0105 wchodzi\u0107 w zale\u017cno\u015bci ze \u015bluzem dr\u00f3g oddechowych podczas oddychania. Wyst\u0119powanie r\u00f3wnowagi par alkoholu mi\u0119dzy wydychanym powietrzem i \u015bluzem pojawia si\u0119 podczas normalnego oddychania i jest zaburzone w wyniku anormalnego sposobu oddychania lub ekstremalne wahania temperatury i wilgotno\u015bci w otoczeniu osoby oddychaj\u0105cej. Zaniedbanie w przesz\u0142o\u015bci uwa\u017cnego monitorowania drogi, na kt\u00f3rej prowadzone by\u0142o badanie powietrza wydychanego, t\u0142umaczy zbyt du\u017ce przedzia\u0142y warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnika krew-powietrze wydychane cytowane w pi\u015bmiennictwie.<\/p>\n

 <\/h2>\n

Wymiana gazowa w p\u0142ucach<\/h2>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu oddechowego zaczyna si\u0119 w punkcie, w kt\u00f3rym tchawica dzieli si\u0119 na dwa oskrzela, lew\u0105 i praw\u0105 stron\u0119 p\u0142uc, formuj\u0105c drzewo oskrzelowe. Ka\u017cde z oskrzeli ulega podzia\u0142owi powtarzaj\u0105c i kontynuuj\u0105c podzia\u0142 23 razy zanim przekszta\u0142ci si\u0119 w oskrzeliki. Ga\u0142\u0105\u017a ta przechodzi w trakt w trakt p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych.. P\u0142uca osoby doros\u0142ej o \u015bredniej budowie cia\u0142a zawieraj\u0105 oko\u0142o 300 milion\u00f3w p\u0119cherzyk\u00f3w. Mi\u0119dzy p\u0119cherzykowe przegrody pokryte s\u0105 bogata sieci\u0105 naczy\u0144 w\u0142osowatych, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 efektywn\u0105 wymian\u0119 gazow\u0105 miedzy krwi\u0105 i powietrzem p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych. Ca\u0142kowita powierzchnia zdolna do wymiany gazowej wynosi 50-90 m2<\/sup> (\u015brednio 70 m2)<\/sup>. Krew i powietrze w p\u0142ucach sa rozdzielone przez p\u0119cherzykowo-kapilarn\u0105 membran\u0119, kt\u00f3rej grubo\u015b\u0107 wynosi 0,001 mm. Tlen pobierany jest z wdychiwanego powietrza i \u0142\u0105czy si\u0119 z hemoglobin\u0105, bia\u0142kiem wewn\u0105trz czerwonych cia\u0142ek krwi i w ten spos\u00f3b transportowany jest w organizmie. W celu utrzymania w\u0142a\u015bciwej r\u00f3wnowagi kwasowo-zasadowej nadmiar dwutlenku w\u0119gla obecnego w krwi p\u0142ucnej jest usuwany z powietrzem wydychanym jako produkt odpadowy. Wymiana gaz\u00f3w przez membran\u0119 p\u0119cherzyki p\u0142ucne- naczynia w\u0142osowate jest procesem dyfuzji podlegaj\u0105cej zale\u017cno\u015b\u0107 gradientu st\u0119\u017ce\u0144. Przej\u015bcie alkoholu z krwi do powietrza wydychanego odbywa si\u0119 na tej samej podstawie procesu jak wymiana gaz\u00f3w. Zasadnicza r\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce alkohol jest \u0142atwiej rozpuszczalny w wodzie , a zatem i we krwi, kt\u00f3ra zawiera 80% w\/w wody. Alkohol dyfunduje z krwi p\u0142ucnej do powietrza p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, zanim nie osi\u0105gnie stanu r\u00f3wnowagi w temperaturze cia\u0142a 37o<\/sup>C. Stosunek st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu we krwi i powietrzu p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych w stanie r\u00f3wnowagi nazywa si\u0119 wsp\u00f3\u0142czynnikiem podzia\u0142u krew\/powietrze lub wsp\u00f3\u0142czynnikiem rozpuszczalno\u015bci Ostwalda. Faktycznie nigdy nie zosta\u0142 on zmierzony w danym momencie w membranie p\u0119cherzykowo – kapilarnej u cz\u0142owieka z uwagi na trudno\u015bci techniczne i wzgl\u0119dy etyczne. Budowa anatomiczna i fizjologia p\u0142uc zapewniaj\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 wymian\u0119 gazow\u0105, aby przyj\u0105\u0107, \u017ce nast\u0119puje ca\u0142kowita i natychmiastowa r\u00f3wnowaga alkoholu mi\u0119dzy krwi\u0105 p\u0142ucn\u0105 a powietrzem p\u0119cherzykowym. Temperatura krwi przep\u0142ywaj\u0105cej przez p\u0142uca mo\u017ce by\u0107 przyjmowana za tak\u0105 sam\u0105 jak normalna temperatura cia\u0142a. <\/span>Analiza powietrza wydychanego a wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u etanolu mi\u0119dzy krew a powietrze <\/strong>W 1910 brytyjski farmakolog A.R.Cushny, bada\u0142 wydalanie r\u00f3\u017cnych lotnych zwi\u0105zk\u00f3w, takich jak aceton, chloroform i alkohol przez p\u0142uca kot\u00f3w (15). Aczkolwiek przekaza\u0142 on tylko szczup\u0142e informacje o alkoholu, nie mniej jego wnioski s\u0105 cz\u0119sto cytowane przez tych kt\u00f3rzy przegl\u0105daj\u0105 historie analizy powietrza wydychanego.<\/p>\n

Wydalanie substancji lotnych z p\u0142uc jest dok\u0142adnie analogiczne do ich parowania z roztwor\u00f3w wodnych, a kom\u00f3rki p\u0142uc zachowuj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie biernie w tym procesie.<\/em><\/p>\n

Stwierdzenie to implikuje, \u017ce prawo Henry\u2019 ego dzia\u0142a dla zwi\u0105zk\u00f3w typu alkohol r\u00f3wnie\u017c w warunkach in vivo podczas przechodzenia gaz\u00f3w i par z krwi do powietrza wydychanego. Wydaje si\u0119, \u017ce to najbli\u017csze do og\u00f3lnej aplikacji prawa Henry\u2019ego, jest stwierdzenie, \u017ce st\u0119\u017cenia alkoholu w wydychanym powietrzu wzrasta wprost jako funkcja st\u0119\u017cenia we krwi. Sta\u0142y wsp\u00f3\u0142czynnik proporcjonalno\u015bci podzia\u0142u alkoholu krew\/powietrze wydychane w wysoko\u015bci 2100:1 zosta\u0142 przyj\u0119ty w USA. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jest wi\u0119kszy ni\u017c warto\u015b\u0107 1800:1 kt\u00f3ra jest stosowana do r\u00f3wnowagi krew\/powietrze dla etanolu w 37o<\/sup>C zgodnie do eksperyment\u00f3w in vitro.<\/p>\n

Prace pionierskie z zakresu podstaw fizjologicznych analizy powietrza wydychanego zosta\u0142y przedstawione przez dw\u00f3ch szwedzkich naukowc\u00f3w Liljestrand i Linde (61). Badali rozmieszczenie alkoholu mi\u0119dzy krew i powietrze w r\u00f3\u017cnych temperaturach przez umieszczanie ma\u0142ych obj\u0119to\u015bci krwi w obszernych szklanych naczy\u0144 i nast\u0119pnie analizowanie st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi i powietrzu po kilku godzinach przechowywania w sta\u0142ej temperaturze. Na podstawie tych eksperyment\u00f3w in vitro wyznaczyli wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u krew\/powietrze dla etanolu. W drugiej cz\u0119\u015bci tych samych bada\u0144, ochotnicy wypijali okre\u015blone porcje alkoholu i oznaczano st\u0119\u017cenia w pr\u00f3bach ko\u0144cowej fazy wydechu i arterializacj\u0119 krwi \u017cylnej. Pr\u00f3by krwi otrzymywane by\u0142y przez nak\u0142ucie \u017cy\u0142y powierzchniowej po ogrzaniu r\u0119ki w gor\u0105cej wodzie. Stwierdzili, \u017ce zmiany st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi przebiegaj\u0105 w zakresie podobnym do r\u00f3wnania BrAC x 2000. Pozwala to na przyj\u0119cie nast\u0119puj\u0105cej zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem alkoholu we krwi, a powietrzem wydychanym:<\/p>\n

St\u0119\u017cenie alkoholu we krwi t\u0119tniczej = st\u0119\u017cenie alkoholu w ko\u0144cu wydech x 2000 Problemy dotycz\u0105ce tzw alkoholu zalegaj\u0105cego w ustach i mo\u017cliwo\u015b\u0107 erupcji gaz\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowych do ust tak jak i wp\u0142yw r\u00f3\u017cnic st\u0119\u017cenia alkoholu w krwi t\u0119tniczej i \u017cylnej na poziom alkoholu w powietrzu wydychanym by\u0142y dobrze rozpoznane przez tych dw\u00f3ch szwedzkich naukowc\u00f3w. Praca ich by\u0142a kontynuowana przez Rolla N. Harger i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy badali mo\u017cliwo\u015bci zastosowania analizy powietrza wydychanego do kontroli trze\u017awo\u015bci w ruchu drogowym. Harger sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym or\u0119downikiem analizy powietrza wydychanego do badania trze\u017awo\u015bci.Oczywi\u015bcie nie mo\u017ce istnie\u0107 uniwersalny sta\u0142y wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u alkoholu krew\/powietrze wydychane, kt\u00f3ry by\u0142by stosowany do wszystkich badanych we wszystkich warunkach testu. Warto\u015bci uzyskane empirycznie wskazuj\u0105 na mi\u0119dzy i wewn\u0105trz osobnicze r\u00f3\u017cnice zale\u017cne mi\u0119dzy innymi od rodzaju analizowanej krwi tj t\u0119tnicza, \u017cylna lub kapilarna, techniki pobierania powietrza wydychanego tj ko\u0144cowa faza wydechu, wydech mieszany lub oddychanie zwrotne polegaj\u0105ce na ponownym wdychiwaniu wydychanego powietrza. Precyzja, dok\u0142adno\u015b\u0107 i specyficzno\u015b\u0107 metod stosowanych do oznaczania alkoholu we krwi i powietrzu wydychanym przyczyniaj\u0105 si\u0119 do korekty zakresu warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w. Chybione jest obliczanie wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w krew\/powietrze wydychane kiedy st\u0119\u017cenie alkoholu w pr\u00f3bach jest mniejsze ni\u017c 0,03 g% w\/v (0,3%o). Przy tak niskich st\u0119\u017ceniach alkoholu we krwi odpowiednio ma\u0142e r\u00f3\u017cnice bezwzgl\u0119dne w st\u0119\u017ceniu maj\u0105 tendencj\u0119 do zwi\u0119kszania kalkulowanego wsp\u00f3\u0142czynnika. Wiele prac wyra\u017ca opinie o wi\u0119kszym wsp\u00f3\u0142czynniku podzia\u0142u ani\u017celi 2100:1 i zast\u0105pienia go warto\u015bci\u0105 2300:1-2400;1, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 dawa\u0107 lepsza zgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy st\u0119\u017ceniem alkoholu we krwi \u017cylnej w fazie poabsorpcyjnej, a ko\u0144cow\u0105 faz\u0105 wydechu. (23, 82, 1, 26, 30). Teoretyczny zakres wsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w podzia\u0142u krew\/powietrze wydychane mo\u017ce wynosi\u0107 od 1800:1 dla uk\u0142adu krew- powietrze w temp. 37o<\/sup>C do 2586 : 1, dla uk\u0142adu woda-powietrze w temp. 34o<\/sup>C. Ta ostatnia warto\u015b\u0107 mo\u017ce odnosi\u0107 si\u0119 do sytuacji, kiedy alkohol w wydychanym powietrzu wyst\u0119puje w r\u00f3wnowadze z wod\u0105 \u015bluzu lub \u015bliny zanim oddech opu\u015bci usta.<\/p>\n

Efekt alkoholu zalegaj\u0105cego w ustach<\/span><\/h2>\n

<\/p>\n

Badania st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym dla cel\u00f3w dowodowych musz\u0105 by\u0107 przeprowadzone nie wcze\u015bniej ni\u017c 15-20 minut od zako\u0144czenia konsumpcji alkoholu. Czas ten jest niezb\u0119dny do usuniecia cz\u0105steczek alkoholu o wysokim ste\u017ceniu wymieszanego ze \u015blin\u0105 i wydzielin\u0105 \u015bluzow\u0105 w ustach. St\u0119\u017cenia alkoholu w piwie, winie i w\u00f3dkach s\u0105 setki razy wi\u0119ksze ni\u017c te w krwi i powietrzu wydychanym a zatem istnieje ryzyko zanieczyszczenia wydychanego powietrza napojami alkoholowymi je\u017celi test jest przeprowadzony zbyt wcze\u015bnie . Taka sytuacja mo\u017ce prowadzi\u0107 do uzyskania fa\u0142szywie wysokich wynik\u00f3w pomiaru. Kontrolowane badania wykaza\u0142y, \u017ce 15-20 minut jest wystarczaj\u0105ce do eliminacji efektu alkoholu zalegaj\u0105cego w ustach<\/span><\/p>\n

Historia metod badania powietrza wydychanego na zawarto\u015b\u0107 alkoholu.<\/strong> Pionierskie badania podj\u0119te przez Francis Edmund Anstie w po\u0142owie XIX wieku wykaza\u0142y, \u017ce tylko niewielka cze\u015b\u0107 spo\u017cytego alkoholu wydalana jest w postaci niezmienionej z moczem i wydychanym powietrzem. Mechanizm wydychania lotnych substancji przez p\u0142uca w\u0142\u0105czaj\u0105c w to etanol by\u0142 przedmiotem bada\u0144 farmakologa Arthura Robertsona Cushny (1866-1926) w serii eksperyment\u00f3w z kotami. Znaczne ilo\u015bci lotnych substancji jak aceton, chloroform, eter, octan etylu, metanol i etanol by\u0142y podawane do\u017cylnie zwierz\u0119tom, a st\u0119\u017cenie zwi\u0105zk\u00f3w w wydychanym powietrzu oznaczano poprzez utlenienie i nast\u0119pnie miareczkowanie jodometryczne. Swoje spostrze\u017cenia Cushny podsumowa\u0142 nast\u0119puj\u0105co:\u201e… stan r\u00f3wnowagi etanolu miedzy krwi\u0105 p\u0142ucn\u0105 i powietrzem p\u0119cherzykowym w p\u0142ucach w temperaturze cia\u0142a i st\u0119\u017cenie alkoholu w wydychanym powietrzu winny by\u0107 zatem proporcjonalne do st\u0119\u017cenia w p\u0119cherzyku p\u0142ucnym i tak\u017ce st\u0119\u017cenia we krwi\u201d<\/em>Wydalanie acetonu przez p\u0142uca by\u0142o badane szczeg\u00f3\u0142owo przez Widmarka ju\u017c w 1917 r i wykaza\u0142, \u017ce aceton we krwi mo\u017ce by\u0107 oznaczony poprzez zmierzenia st\u0119\u017cenia w powietrzu wydychanym. Je\u017celi by Widmark u\u017cywa\u0142 etanolu zamiast acetonu w swoich eksperymentach, teoria analizy alkoholu w powietrzu wydychanym do obliczenia wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cego st\u0119\u017cenia we krwi \u2013 by\u0142aby odkryta wiele lat wcze\u015bniej. Badania fizjologii p\u0142uc i anestezjologia pomog\u0142y wyja\u015bni\u0107 wiele czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na wymian\u0119 gazow\u0105 w p\u0142ucach, a wyniki tych prac by\u0142y wprost stosowane w teorii i praktyce analizy powietrza wydychanego.<\/p>\n

Praca dotycz\u0105ca wydalania alkoholu prze p\u0142uca i ilo\u015bciowej analizy w powietrzu wydychanym by\u0142a opublikowana w 1930 przez dw\u00f3ch szwedzkich naukowc\u00f3w. Byli to Goran Liljestrand (1886-1968) i Paul Linde. Monitorowali oni absorpcje, dystrybucj\u0119 i eliminacje alkoholu z ustroju przez mierzenie jego st\u0119\u017ce\u0144 w pr\u00f3bach krwi i powietrzu wydychanym w odst\u0119pach 30 \u2013 60 minut. Uzyskane wyniki wskazywa\u0142y, \u017ce powietrze i krew by\u0142y r\u00f3wno warto\u015bciowe jako materia\u0142 ludzki do wskazania obecno\u015bci alkoholu.<\/p>\n

Podstawowe badania Liljestrand i Linde (18) tak\u017ce zawiera\u0142y now\u0105 informacj\u0119 o wsp\u00f3\u0142czynnikach podzia\u0142u etanolu miedzy krew\/powietrze, mierzona in vitro w r\u00f3\u017cnych temperaturach. Otrzymywane wyniki by\u0142y por\u00f3wnywane ze wsp\u00f3\u0142czynnikami krew\/powietrze wydychane oznaczonymi poprzez analiz\u0119 ste\u017cenia alkoholu w pr\u00f3bach krwi i r\u00f3wnolegle pobieranego powietrza wydychanego. W tym czasie mikrometoda Widmarka znajdowa\u0142a szerokie zastosowanie do analizy pr\u00f3b krwi i nie by\u0142o potrzeby poszukiwania alternatywnej metody oznaczania alkoholu na przyk\u0142ad w powietrzu wydychanym. Co wi\u0119cej, otrzymywanie pr\u00f3by krwi kapilarnej z palca czy te\u017c \u017cylnej opisane przez Widmarka by\u0142o bardziej praktyczne ni\u017c pobieranie pr\u00f3bki powietrza, przechowywanie, transport porcji powietrza do p\u00f3\u017aniejszej analizy w laboratorium. Nie zachodzi\u0142a zatem potrzeba budowy instrumentu do analizy powietrza wydychanego dla cel\u00f3w policyjnych. W Stanach Zjednoczonych w 1938 r Harger, Lumb, Hulpie podali opis i wyniki przyrz\u0105du nazwanego \u2018Drunkometrem\u201d.Pr\u00f3b\u0119 powietrza wydychanego pobierano si\u0119 do balonu gumowego, a nast\u0119pnie przepuszczano przez naczynie zawieraj\u0105ce roztw\u00f3r 1 cm3<\/sup> n\/20 KmnO4<\/sub> w 55% H2<\/sub>SO4<\/sub> i przez substancj\u0119 adsorbuj\u0105c\u0105 CO2<\/sub> (krzemian glinu) do spirometru. Z chwil\u0105 odbarwienia roztworu nadmanganianu potasu badanie pr\u00f3bki jest uko\u0144czone. Redukcja 1 cm3<\/sup> n\/20 KmnO4<\/sub> odpowiada zawarto\u015bci 0,169 mg alkoholu, a przyrost wagi rurki adsorbuj\u0105cej CO2<\/sub> informuje o faktycznej ilo\u015bci przedmuchanego powietrza p\u0142ucnego (ka\u017cde 190 mg przyrostu wagi = 1 cm3<\/sup> krwi). Jak okaza\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej, przyrz\u0105d dawa\u0142 powa\u017cne b\u0142\u0119dy ilo\u015bciowe. Mi\u0119dzy innymi stwierdzono, \u017ce \u015bciany balonu gumowego nie s\u0105 ca\u0142kowicie nieprzepuszczalne dla CO2<\/sub>. W roku 1941 r\u00f3wnie\u017c w Stanach Zjednoczonych Jetter, Moore i Forrester opisali podobny przyrz\u0105d tzw. Intoximeter. Pomiar w tym aparacie trwa\u0142 d\u0142u\u017cej. Pr\u00f3b\u0119 powietrza pobierano do balonu, a nast\u0119pnie przedmuchiwano przez rurk\u0119 z zawieraj\u0105c\u0105 nadchloran magnezu. W przypadku obecno\u015bci alkoholu zwi\u0105zek ten ulega\u0142 szybkiej redukcji. Nast\u0119pnie po rozpuszczeniu zawarto\u015bci rurki w wodzie, miareczkowano roztw\u00f3r metod\u0105 jodometryczn\u0105 (jak w pr\u00f3bie Widmarka). Pomiar zawarto\u015bci CO2<\/sub> nast\u0119powa\u0142 podobnie jak w \u2018Drunkometrze\u201d. B\u0142\u0119dy by\u0142y jednak znaczne i si\u0119ga\u0142y do 20 %.Prawie w tym samym czasie Greenberg i Keator (R.Gradwohla: Legal Medicine, St. Louis, 1954) skonstruowali Alcometer. Od osoby badanej pobierano pr\u00f3b\u0119 powietrza wydychanego do ogrzewanego odbieralnika. Ostatni\u0105 porcje, pochodz\u0105c\u0105 ju\u017c z g\u0142\u0119bi p\u0142uc (powietrze p\u0119cherzykowe) obj\u0119to\u015bci 100 cm3<\/sup> przepuszczano przez roztw\u00f3r pieciotlenku jodu. W obecno\u015bci alkoholu nast\u0119powa\u0142a redukcja zwi\u0105zku i pojawienie si\u0119 wolnego jodu. Przebieg tej reakcji w obecno\u015bci skrobi by\u0142 mierzony elektrofotometrycznie w drugiej prob\u00f3wce. B\u0142\u0105d pomiaru wynosi\u0142 +\/-5%. Przyrz\u0105dem bardziej rozwini\u0119tym konstrukcyjnie od poprzednich by\u0142 tzw. Breathalyzer, kt\u00f3rego konstruktorem by\u0142 Borkenstein.Dzia\u0142anie przyrz\u0105du polega\u0142o na pomiarze fotometrycznym zredukowanego (w obecno\u015bci alkoholu) roztworu dwuchromianu. Powietrze wdmuchiwa\u0142o si\u0119 do cylindra (A) z kt\u00f3rego po przestawieniu kurka (D) przechodzi\u0142o przez wymienn\u0105 ampu\u0142k\u0119 (B) zawieraj\u0105c\u0105 dwuchromian potasu (dok\u0142adnie 3 cm3<\/sup> roztworu K2<\/sub>Cr2<\/sub>O7<\/sub> 0,25\/100 w 50% H2<\/sub>SO4<\/sub>. Ampu\u0142ka ustawiona by\u0142a przed kom\u00f3rk\u0105 fotoelektryczn\u0105. Druga ampu\u0142ka (C) umieszczona symetrycznie przed drug\u0105 kom\u00f3rk\u0105 fotoelektryczn\u0105 i zawiera\u0142a identyczny, ale wzorcowy i nie zmieniony roztw\u00f3r dwuchromianu. W przypadku obecno\u015bci alkoholu dwuchromian w ampu\u0142ce B zmienia\u0142 zabarwienie z \u017c\u00f3\u0142tego na zielone, a r\u00f3\u017cnica w poch\u0142anianiu \u015bwiat\u0142a by\u0142a zmierzona i przeniesiona automatycznie na zegar 9F). Tarcza zegara zaopatrzona by\u0142a w skal\u0119 podaj\u0105c\u0105 od razu wyniki w przeliczeniu na proporcjonaln\u0105 zawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi w %o. W Europie w pocz\u0105tkach lat 50-tych w Niemczech rozpocz\u0119to poszukiwania nowych metod do chemicznej analizy r\u00f3\u017cnych szkodliwych gaz\u00f3w i rozpuszczalnik\u00f3w organicznych paruj\u0105cych do atmosfery.Przez odpowiedni dob\u00f3r pewnych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 zmian\u0119 ich zabarwienia po reakcji z gazami lub parami rozpuszczalnik\u00f3w organicznych. To doprowadzi\u0142o do odkrycia bardzo prostego urz\u0105dzenia do analizy etanolu w powietrzu wydychanym do kontroli kierowc\u00f3w na drodze. Podejrzany wydmuchiwa\u0142 oko\u0142o 1l powietrza przez rurk\u0119 do plastykowego woreczka. Rurka zawiera\u0142a upakowan\u0105 mieszanin\u0119 dwuchromianu potasu i st\u0119\u017conego kwasu siarkowego zaadsorbowanego na kryszta\u0142ach \u017celu krzemionkowego, kt\u00f3rego kolor z pomara\u0144czowo-\u017c\u00f3\u0142tego zmienia\u0142 si\u0119 na zielono niebieski pod wp\u0142ywem par alkoholu. Para wodna zawarta w powietrzu wydychanym reagowa\u0142a z kwasem siarkowym powoduj\u0105c wytwarzanie ciep\u0142a przyspieszaj\u0105cego reakcj\u0119. Chemicznie by\u0142o to podobne do reakcji utleniania Widmarka dobrze stosowanej do analizy pr\u00f3b krwi.We wczesnych latach 1950 probierze trze\u017awo\u015bci o nazwie alcotest by\u0142y produkowane w Niemczech. To proste urz\u0105dzenie by\u0142o bardzo praktyczne do wst\u0119pnego badania trze\u017awo\u015bci kierowc\u00f3w, daj\u0105c natychmiastow\u0105 reakcj\u0119 na alkohol. Alcotest by\u0142 u\u017cywany przez policj\u0119 drogow\u0105 tak\u017ce innych kraj\u00f3w w po\u0142owie lat 1950 i by\u0142 bardziej obiektywny do stwierdzenia alkoholu ani\u017celi wo\u0144 oddechu. W Polsce podobn\u0105 konstrukcj\u0119 rozwin\u0119li Illg i Markiewicz.<\/p>\n

Bardziej wyrafinowane urz\u0105dzenie chemiczne sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z rurki i pojemnika do analizy alkoholu w powietrzu wydychanym zosta\u0142o opracowane w Japonii w po\u0142owie lat 50-tych i ten system jest nadal jeszcze u\u017cywany do kontroli kierowc\u00f3w. Osoba poddana badaniu nape\u0142nia plastykowy worek mieszanin\u0105 powietrza wydychanego, nast\u0119pnie dok\u0142adnie znana obj\u0119to\u015b\u0107 pr\u00f3by powietrza jest przy pomocy r\u0119cznej pompki przet\u0142aczane przez rurk\u0119 zawieraj\u0105c\u0105 kryszta\u0142y kwasu chromowego. Zmiana zabarwienia z \u017c\u00f3\u0142tego na niebiesko-zielone wskazuje na obecno\u015b\u0107 alkoholu. D\u0142ugo\u015b\u0107 zmiany warstwy zabarwienia mierzona w milimetrach by\u0142a zbli\u017cona do funkcji liniowej st\u0119\u017cenia w powietrzu wydychanym. Rurka mog\u0142a by\u0107 przechowywana i w razie konieczno\u015bci przedstawiana jako dow\u00f3d w s\u0105dzie.<\/p>\n

W 1962 r japo\u0144ski wynalazca rurki detektora Tatsuzo Kitagawa (1907-1984) we wsp\u00f3\u0142pracy z Dr. B. M. Wright \u2013 angielskim in\u017cynierem biomedycznym skonstruowali praktyczny instrument do uzytku przez policj\u0119. Kilka prototyp\u00f3w instrument\u00f3w wyprodukowano i chocia\u017c uzyskano dobr\u0105 korelacje z krwi\u0105 , analizator Kitagawa-Wright nigdy nie by\u0142 u\u017cywany w celach dowodowych.<\/p>\n

Analizatory powietrza wydychanego wykorzystujace nowe metody analityczne by\u0142y skonstruowane we wczesnych latach 70-tych jako efekt wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy Lion Laboratories (Barry, Wales, U.K.), Departament Chemii Uniwersytetu w Cardiff i Medical Research Council w Londynie. Urz\u0105dzenie pracowa\u0142o na nowych zasadach analitycznych nazywanych elektrochemicznym utlenianiem na powierzchni katalitycznej.<\/span><\/p>\n

Analizator ten nazwano Alcolmeter i sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z detektora elektrochemicznego, w kt\u00f3rym zachodzi\u0142o utlenianie etanolu i nowatorskiego systemu pobierania pr\u00f3bki powietrza. Oko\u0142o 1,5 ml powietrza by\u0142o pobierane z ko\u0144cowej fazy wydechu, a wynik badania by\u0142 uzyskiwany w ci\u0105gu 30 sekund. Metoda pobierania ko\u0144cowej porcji wydechu dawa\u0142a wysoka powtarzalno\u015b\u0107 nie tylko w badaniach in vivo ale tak\u017ce przy pobieraniu par znad cieczy. Alcolmetr by\u0142 podstawowym urz\u0105dzeniem u\u017cywany do wst\u0119pnego badania alkoholu w powietrzu wydychanym, a wyniki pomiaru podawane by\u0142y w r\u00f3\u017cnych opcjach: \u015bwiec\u0105ce diody w kolorach zielonym, pomara\u0144czowym, \u017c\u00f3\u0142tym lub w skali cyfrowej. Przez szereg lat u\u017cytkowania wprowadzono r\u00f3\u017cne modele. Urz\u0105dzenia te wykazywa\u0142y dobr\u0105 selektywno\u015b\u0107 wobec etanolu poniewa\u017c aceton i w\u0119glowodory nie utleniaj\u0105 si\u0119 na powierzchni elektrody. Aczkolwiek inne alkohole metanol, n-propanol i acetaldehyd s\u0105 utleniane, jednak\u017ce wykazuj\u0105 powolny przebieg reakcji w por\u00f3wnaniu z etanolem. Tabela IChronologiczny rozw\u00f3j podr\u0119cznych analizator\u00f3w powietrza wydychanego stosowanych w kontroli trze\u017awo\u015bci<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rok wprowadzenia<\/td>\nUrz\u0105dzenieKraj pochodzenia<\/td>\nZasady detekcji alkoholu<\/td>\n<\/tr>\n
1941<\/td>\nIntoximeter (U.S.)<\/td>\nUtlenienie z zakwaszeniem KmnO4<\/sub>, kt\u00f3ry odbarwia si\u0119 przy st\u0119\u017ceniu BAC powy\u017cej 0,15g% w\/v<\/td>\n<\/tr>\n
1953<\/td>\nAlcotest rurkowy z workiem (Niemcy)<\/td>\nUtlenianie z K2<\/sub>Cr2<\/sub>O7 +H2<\/sub>SO4<\/sub> zaadsorbowanym na \u017celu krzemionkowym<\/td>\n<\/tr>\n
1956<\/td>\nKitagawa detektor rurkowy (Japonia)<\/td>\nUtlenianie z kwasem chromowym<\/td>\n<\/tr>\n
1969<\/td>\nSober-meter (U.S.)<\/td>\nUtlenianie z K2<\/sub>Cr2<\/sub>O7<\/sub>+H2<\/sub>SO4<\/sub> adsorbowanym na \u017celu krzemionkowym<\/td>\n<\/tr>\n
1969<\/td>\nAlcolyser rurkowy (Walia, U.K.)<\/td>\nUtlenianie z K2<\/sub>Cr2<\/sub>O7<\/sub>+H2<\/sub>SO4<\/sub> adsorbowanym na \u017celu krzemionkowym<\/td>\n<\/tr>\n
1974<\/td>\nAlcolmeter (Walia, U.K.)<\/td>\nUtlenianie elektrochemiczne<\/td>\n<\/tr>\n
1984<\/td>\nAlcotest (Niemcy)<\/td>\nUtlenianie elektrochemiczne<\/td>\n<\/tr>\n
1994<\/td>\nAlcotest 7410 (Niemcy)Breathalyzer 7410 (U.S.)<\/td>\nUtlenianie elektrochemiczne<\/td>\n<\/tr>\n
1995<\/td>\nAlcoodose 2 (Francja)<\/td>\nAbsorpcja w podczerwieni przy 9,4 um<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Tabela II Klasyfikacja dowodowych analizator\u00f3w powietrza wydychanego w podziale na 6 generacji w zale\u017cno\u015bci od czasu ich wprowadzenia do u\u017cytku<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rok (generacja)<\/td>\nTyp urz\u0105dzenia<\/td>\nZasada pomiaru alkoholu w powietrzu wydychanym<\/td>\n<\/tr>\n
1930-1953 (pierwsza)<\/td>\nDrunkometerIntiximeterAlcometer<\/td>\nUtlenianie z zakwaszeniem KmnO4<\/sub> lub I2<\/sub>O5<\/sub> (Alcometer)<\/td>\n<\/tr>\n
1953-1970(druga)<\/td>\nBreathalyzerPhoto-Electric IntoximeterEthanographe<\/td>\nUtlenianie z zakwaszeniem KmnO4 <\/sub>+ kwas siarkowy zawarty w szklanych ampu\u0142kach z detekcj\u0105 fotometryczn\u0105<\/td>\n<\/tr>\n
1969 (trzecia)<\/td>\nGC Intoximeter<\/td>\nRozdzia\u0142 metod\u0105 gazowej chromatografii na Porapak Q z ilo\u015bciowa detekcj\u0105 p\u0142omieniowo- jonizacyjn\u0105<\/td>\n<\/tr>\n
1970 (trzecia)<\/td>\nIntoxilyzer 4011<\/td>\nAbsorpcja promieniowania podczerwonego przy pojedynczej d\u0142ugo\u015bci fali 3,4um<\/td>\n<\/tr>\n
1971 (trzecia)<\/td>\nAlco-Analyzer<\/td>\nRozdzia\u0142 metod\u0105 gazowej chromatografii na Porapak Q z ilo\u015bciowa detekcj\u0105 cieplno-przewodno\u015bciow\u0105<\/td>\n<\/tr>\n
1973 (trzecia)<\/td>\nAlert (screening test)<\/td>\nZastosowano tin-oxide solid-state p\u00f3\u0142przewodnik nazwany Taguchi (T-cell0 kt\u00f3ry utlenia etanol z powodu zmian resistivity<\/td>\n<\/tr>\n
1975 (czwarta)<\/td>\nIntoximeter 3000<\/td>\nAbsorpcja w podczerwieni przy pojedynczej d\u0142ugo\u015bci fali 3,4 um w po\u0142\u0105czeniu z T-cell w tym samym urz\u0105dzeniu<\/td>\n<\/tr>\n
1976 (czwarta)<\/td>\nIntoxilyzer 5000<\/td>\nAbsorpcja w podczerwieni przy dw\u00f3ch d\u0142ugo\u015bciach fal (3,39um i 3,48um)<\/td>\n<\/tr>\n
1979 (czwarta)<\/td>\nAlcomatAlcotest<\/td>\nAbsorpcja w podczerwieni przy d\u0142ugo\u015bci fali 3,4um lub 9,5 um<\/td>\n<\/tr>\n
1979 (czwarta)<\/td>\nDataMaster<\/td>\nAbsorpcja w podczerwieni przy dw\u00f3ch d\u0142ugo\u015bciach fal (3,37um i 3,44um)<\/td>\n<\/tr>\n
1986 (pi\u0105ta)<\/td>\nAlcotest 7110Alcomat<\/td>\nAnaliza w podczerwieni przy pojedynczej d\u0142ugo\u015bci fali 9,5um<\/td>\n<\/tr>\n
1992 (sz\u00f3sta)<\/td>\nIntoxilyzer 6000<\/td>\nAnaliza w podczerwieni przy wielu d\u0142ugosciach fal<\/td>\n<\/tr>\n
1994 (sz\u00f3sta)<\/td>\nIntoximeter EC\/IR<\/td>\nElektrochemiczny fuel cell detektor do analizy alkoholu i detektor promieniowania podczerwonego do monitorowania profilu CO2<\/sub> podczas wydychania<\/td>\n<\/tr>\n
1995 (sz\u00f3sta)<\/td>\nAlcotest 7110 Mark III<\/td>\nPo\u0142\u0105czona podczerwie\u0144 i utlenianie elektrochemiczne (fuell cell) do detekcji alkoholu<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

METODY STOSOWANE DO OZNACZANIA ZAWARTO\u015aCI ETANOLU W POWIETRZU WYDYCHANYM<\/strong> Oznaczanie st\u0119\u017cenia etanolu w powietrzu wydychanym stanowi podstawow\u0105 procedur\u0119 analityczn\u0105 wymagan\u0105 dla cel\u00f3w s\u0105dowych. W urz\u0105dzeniach obecnie u\u017cywanych do analizy powietrza wydychanego na zawarto\u015bc alkoholu stosuje si\u0119 w tym celu nastepuj\u0105ce metody chemiczne i fizyczne: <\/span>1. Chemiczne utlenianie etanolu przez zwi\u0105zki o charakterze silnych utleniaczy<\/span>2. Zmiany przewodno\u015bci p\u00f3\u0142przewodnika <\/span>3. Utlenianie elektrochemiczne <\/span>4.Spektrometri\u0119 w podczerwieni (IR)<\/span><\/p>\n

Metoda chemicznego utleniania etanolu<\/h2>\n

Metody, w kt\u00f3rych wykorzystuje si\u0119 dzia\u0142anie redukuj\u0105ce alkoholu w stosunku do silnych utleniaczy, takich jak np. dwuchromian potasowy, nadmanganian potasowy. Etanol zawarty w powietrzu wydychanym ulega utlenieniu przez te zwi\u0105zki w obecno\u015bci st\u0119\u017conego kwasu siarkowego. Utlenienie etanolu do aldehydu octowego przez dwuchromian potasu powoduje powstawanie zmian w zabarwieniu utleniacza z pierwotnie \u017c\u00f3\u0142tego do r\u00f3\u017cnych odcieni \u017c\u00f3\u0142to-zielonego i zielonego.<\/span>Metoda chemicznego utleniania etanolu znalaz\u0142a zastosowanie w pierwszych instrumentach tzw. rurkowych probierzach trze\u017awo\u015bci do analizy powietrza wydychanego. Wprawdzie testery te nie by\u0142y zbyt dok\u0142adne, ale mog\u0142y by\u0107 u\u017cywane do bada\u0144 wst\u0119pnych zw\u0142aszcza w kontroli na drodze. Sporadycznie s\u0105 jeszcze stosowane, jednak\u017ce pozytywny wynik badania musi by\u0107 bezwzgl\u0119dnie potwierdzony inn\u0105 specyficzn\u0105 metod\u0105.<\/p>\n

Kolejnym etapem udoskonalenia przyrz\u0105d\u00f3w do analizy powietrza wydychanego wykorzystuj\u0105cych metod\u0119 utleniania chemicznego by\u0142o dodatkowe zastosowanie spektrofotometrii pozwalaj\u0105cej na pomiar wyst\u0119puj\u0105cych zmian zabarwienia odczynnika pod wp\u0142ywem par etanolu. Zmiana zabarwienia i jej intensywno\u015b\u0107 jest mierzona przez integralny filtr fotometru, a warto\u015b\u0107 absorpcji jest przeliczona na st\u0119\u017cenie alkoholu wskazywane liczbowo na odpowiedniej skali. Podr\u0119czny Breathalyzer by\u0142 prototypem urz\u0105dze\u0144 stosuj\u0105cych t\u0119 zasad\u0119 pomiaru i by\u0142 szeroko stosowany przez ponad 20 lat od wprowadzenia w 1954 r. Obecnie praktyczne zastosowanie tych urz\u0105dze\u0144 jest znikome.<\/p>\n

<\/p>\n

Metoda z zastosowaniem detektora p\u00f3\u0142przewodnikowego<\/h2>\n

P\u00f3\u0142przewodnik jest to cia\u0142o sta\u0142e o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach po\u015brednich mi\u0119dzy metalicznym przewodnikiem z jednej strony i nieprzewodz\u0105cym izolatorem z drugiej. Stosowanie p\u00f3\u0142przewodnik\u00f3w w detekcji etanolu w zasadzie jest ograniczone do u\u017cywania sensora Taguchi. Sensor ten zastosowany w urz\u0105dzeniach do oznaczania r\u00f3\u017cnych gaz\u00f3w zosta\u0142 opatentowany w Stanach Zjednoczonych w 1973 r. U\u017cywany by\u0142 w podr\u0119cznych analizatorach powietrza wydychanego stosowanych do bada\u0144 wst\u0119pnych, chocia\u017c czasem r\u00f3wnie\u017c w dowodowych analizatorach powietrza wydychanego. Podstaw\u0105 budowy sensora Taguchi jest niewielki porowaty element tlenku cynowego. Jego przewodnictwo elektryczne wzrasta proporcjonalnie do st\u0119\u017cenia alkoholu w parach pr\u00f3bki, na kt\u00f3rej poddany jest dzia\u0142aniu.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142przewodnik ten zastosowano mi\u0119dzy innymi w podr\u0119cznym testerze alkoholu ALERT Model J2A-1000 zasilanym bateryjnie. Urz\u0105dzenie mierzy najwy\u017csze obecne ste\u017cenie alkoholu w powietrzu wydychanym. Rozwi\u0105zania konstrukcyjne zapobiega\u0142y pomiarowi przy braku ci\u0105g\u0142osci wydechu, jednak\u017ce wiele innych substancji powodowa\u0142o wystepowanie wzrostu przewodnictwa. Aparat bardzo u\u017cyteczny do wstepnego badania trze\u017awo\u015bci w trakcie kontroli drogowej, lecz wynik dodatni wymaga\u0142 potwierdzenia przy uzyciu innych metod.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Metoda utleniania elektrochemicznego<\/h2>\n

Technologia ta jest stosowana w analizatorach powietrza wydychanego od ponad 15 lat. W pierwszym etapie by\u0142a wykorzystywana do bada\u0144 wst\u0119pnych, a obecnie znalaz\u0142a zastosowanie w dowodowych urz\u0105dzeniach oraz w tzw. pasywnych testerach. Zastosowane w tej metodzie tzw. ogniwo paliwowe (fuel cell) nie reaguje na ewentualna obecno\u015b\u0107 w powietrzu wydychanym acetonu, jednak\u017ce mo\u017ce reagowa\u0107 na metanol, n-propanol, isoppropanol i aldehyd octowy. Ten ostatni zwi\u0105zek jest obecny w powietrzu wydychanym w st\u0119\u017ceniach zbyt niskich aby wp\u0142yn\u0105\u0107 na wynik pomiaru. Natomiast inne wymienione alkohole s\u0105 znacznie bardziej toksyczne ni\u017c etanol. W praktyce zatem nie wyst\u0119puje zagro\u017cenie chemicznej interferencji przez te zwi\u0105zki. Ponadto detektor ten nie reaguje na rozpuszczalniki organiczne (w\u0119glowodory) cz\u0119sto obecne w przemy\u015ble. Detektor ten stosuje si\u0119 przede wszystkim w urz\u0105dzeniach podr\u0119cznych. Ze wzgl\u0119du na szerokie rozpowszechnienie zastosowania tego detektora, szczeg\u00f3\u0142owo om\u00f3wiono jego dzia\u0142anie. <\/span>Oznaczenie st\u0119\u017cenia etanolu polega na elektrochemicznym jego utlenieniu na kontrolowanym potencjale elektrody. Etanol jest elektro utleniany do kwasu octowego poprzez aldehyd octowy w 4 elektronowym procesie, a powstaj\u0105cy w tym procesie pr\u0105d elektryczny jest mierzony. Wielko\u015b\u0107 powstaj\u0105cego pr\u0105du elektrycznego jest proporcjonalna do st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym.<\/p>\n

Przebieg reakcji chemicznej zachodz\u0105cej na powierzchni elektrody:<\/h1>\n

 <\/h1>\n

(szybko)<\/h1>\n

Alkohol w pr\u00f3bie powietrza + Fuel Cell – Kwas octowy + Elektrony<\/h1>\n

(wolno)<\/h1>\n

<\/p>\n

CO2<\/sub> + H2<\/sub>O + O2<\/sub><\/h1>\n

<\/p>\n

Zalety zastosowania metody utleniania elektrochemicznego w analizie powietrza wydychanego na zawarto\u015bc alkoholu:<\/span><\/p>\n

– <\/span>wysoka czu\u0142o\u015b\u0107 w stosunku do niskich st\u0119\u017ce\u0144 etanolu w pr\u00f3bie powietrza<\/span>– <\/span>wymagana niewielka ilo\u015b\u0107 pr\u00f3bki powietrza<\/span>– <\/span>wystepuj\u0105ca liniowo\u015b\u0107 ste\u017ce\u0144 w bardzo szerokim zakresie<\/span>– <\/span>wysoka selektywno\u015b\u0107 wobec par etanolu<\/span>– <\/span>brak wp\u0142ywu dwutlenku wegla na wynik pomiaru<\/span>– <\/span>d\u0142ugi okres pracy (oko\u0142o 3 lata, jednak\u017ce zale\u017cny od liczby przeprowadzonych bada\u0144 i ich warunk\u00f3w)<\/span><\/p>\n

Wystepuj\u0105ce niedogodno\u015bci przy pomiarach:<\/span><\/p>\n

– <\/span>wymagana kompensacja temperatury,<\/span>– <\/span>wymagany kr\u00f3tki czas przerwy mi\u0119dzy pozytywnymi pomiarami w celu samowyczyszczenia si\u0119 ogniwa paliwowego (fuel cell)<\/span>– <\/span>przej\u015bciowo mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 efekt \u201ezm\u0119czenia\u201d detektora spowodowany wysokimi st\u0119\u017ceniami alkohou, lub du\u017c\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 pomiar\u00f3w; efekt szybko zanika i detektor samoczynnie powraca do stanu gotowosci<\/span>– <\/span>do budowy detektora wymagane kosztowne materia\u0142y (z\u0142oto, platyna)<\/span>– <\/span>wymagane zastosowanie powtarzalnego mechanicznego systemu pobierania pr\u00f3bek<\/span><\/p>\n

Metoda z zastosowaniem absorpcji promieniowania podczerwonego<\/h2>\n

Spektrometria w podczerwieni polega na pomiarze wielko\u015bci, przy kt\u00f3rej zwi\u0105zki chemiczne absorbuj\u0105 promieniowanie podczerwone w specyficznej d\u0142ugo\u015bci fali, cz\u0119stotliwo\u015bci i energii. W spektrometrii w podczerwieni stosuje si\u0119 d\u0142ugo\u015bci fal w zakresie od 770 nm a 12 000 nm. Podczas absorpcji promieniowania podczerwonego przez dany zwi\u0105zek ulega zwi\u0119kszeniu lub wzmocnieniu jego ruch obrotowy lub wibracyjny. Grupy funkcyjne zwi\u0105zk\u00f3w np. poszczeg\u00f3lne kombinacje atom\u00f3w jak C-H, C-C, CO lub OH absorbuj\u0105 energi\u0119 promieniowania przy d\u0142ugo\u015bciach fal charakterystycznych dla okre\u015blonych grup . Te pasma absorpcji stosuje si\u0119 do identyfikacji i ilo\u015bciowego oznaczenia poszczeg\u00f3lnych zwi\u0105zk\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c etanol.W praktyce badania powietrza wydychanego na zawarto\u015bc alkoholu pobranego od kierowc\u00f3w prawdopodobie\u0144stwo obecno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w inerferujacych jest tak niewielkie, \u017ce nie stanowi to znacz\u0105cego problemu. Wszystkie urz\u0105dzenia na podczerwie\u0144 wy\u015bwietlaj\u0105 liczbowe wyniki pomiar\u00f3w, drukuj\u0105 wyniki, posiadaj\u0105 wewn\u0119trzne pompy, i r\u00f3\u017cne automatyczne czujniki kontrolujace przebieg badania. <\/span>Wyst\u0119puj\u0105ce r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy typami analizator\u00f3w wyposa\u017conych w detektor promieniowania podczerwonego dotycz\u0105 ich selektywno\u015bci wobec alkoholu. Pomiar zawarto\u015bci alkoholu w podczerwieni przy jednej d\u0142ugo\u015bci fali nie mo\u017ce by\u0107 absolutnie specyficzny nawet w odniesieniu do etanolu. Wiarygodne oznaczenie jako\u015bciowe i pomiar ilo\u015bciowy st\u0119\u017cenia zwi\u0105zku chemicznego wymagaja zastosowania dw\u00f3ch d\u0142ugo\u015bci fal.<\/span>Instrument, w kt\u00f3rym zastosowano ilo\u015bciowy pomiar etanolu w powietrzu wydychanym przy pojedynczej d\u0142ugo\u015bci fali nie jest specyficzny dla tego zwi\u0105zku, a selektywno\u015b\u0107 metody wzrasta proporcjonalnie do liczby u\u017cytych d\u0142ugo\u015bci fal.<\/span><\/p>\n

 <\/h1>\n

Typy analizator\u00f3w powietrza wydychanego u\u017cytkowanych w Polsce i ich zastosowanie<\/strong><\/h1>\n

<\/p>\n

W rozdziale opisano niekt\u00f3re z urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re do ko\u0144ca roku 2000 uzyska\u0142y pozytywn\u0105 opinie Instytutu Ekspertyz Sadowych w Krakowie w zakresie ich stosowania w kontroli trze\u017awo\u015bci. Wyboru przedstawionych urz\u0105dze\u0144 dokonano w aspekcie ich reprezentatywno\u015bci dla danej grupy.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Czujniki pasywne<\/h2>\n

Czujniki pasywne typu P.A.S. TM<\/sup> III (latarka) i P.A.S TM <\/sup>Vr, AlcoBlow wyposa\u017cone s\u0105 w detektor utleniania elektrochemicznego. Pomiar nast\u0119puje poprzez pobranie pr\u00f3bki powietrza wydychanego w spos\u00f3b swobodny. Z za\u0142o\u017cenia winny by\u0107 stosowane wy\u0142\u0105cznie do szybkiego stwierdzania obecno\u015bci alkoholu w powietrzu wydychanym lub w zamkni\u0119tym pomieszczeniu. Uzyskane wyniki pomiar\u00f3w zale\u017cne s\u0105 mi\u0119dzy innymi od odleg\u0142o\u015bci umieszczenia testera od ust badanego, si\u0142y z jaka osoba badana dokonuje wydechu (bierne pobranie pr\u00f3by wydechu, lub aktywna wsp\u00f3\u0142praca badanego). Ponadto wyniki pomiar\u00f3w b\u0119d\u0105 zale\u017cne od czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych panuj\u0105cych na ulicy (wiatr, temperaturaTestery mog\u0105 by\u0107 przeznaczone wy\u0142\u0105cznie do wst\u0119pnych, orientacyjnych bada\u0144 zawarto\u015bci alkoholu we krwi poprzez analiz\u0119 powietrza wydychanego. Uzyskany wynik badania nie posiada warto\u015bci dowodowej do oceny stanu trze\u017awo\u015bci. Ocena stanu trze\u017awo\u015bci bezwzgl\u0119dnie musi by\u0107 zweryfikowana badaniem powietrza wydychanego przy u\u017cyciu urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3rych pomiar posiada warto\u015b\u0107 dowodow\u0105 lub poprzez analiz\u0119 pobranej pr\u00f3by krwi.<\/p>\n

Tester P.A.S TM<\/sup> III \u2013 latarka (PAS System LLC, U.S.A)<\/h2>\n

Tester P.A.S. TM<\/sup> III sk\u0142ada si\u0119 z elektrycznej latarki sygnalizacyjnej wyposa\u017conej w detektor alkoholu Urz\u0105dzenie jest u\u017cywane do sprawdzania poziomu alkoholu w oddechu bez aktywnego udzia\u0142u lub przy bezpo\u015brednim udziale osoby badanej. Oznacza to pasywne pobieranie pr\u00f3by oddechu, w przeciwie\u0144stwie do aktywnego podczas, kt\u00f3rego osoba badana winna wydmucha\u0107 nie mniej ni\u017c 1,5 l powietrza w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y do ustnika elektronicznego urz\u0105dzenia. P.A.S. mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c stosowany do wykrywania otwartych pojemnik\u00f3w z alkoholem oraz niskich poziom\u00f3w zawarto\u015bci alkoholu w zamkni\u0119tych pomieszczeniach.<\/span>Podczas u\u017cywania P.A.S. pr\u00f3ba oddechu lub powietrza otaczaj\u0105cego zasysana jest przez odpowiedni\u0105 pompk\u0119. Zasysane powietrze przechodzi przez tzw. ogniwo paliwowe, kt\u00f3re w obecno\u015bci par alkoholu generuje s\u0142aby pr\u0105d elektryczny. Pr\u0105d ten ulega elektronicznie wzmocnieniu, a nast\u0119pnie jest u\u017cyty do dzia\u0142ania wy\u015bwietlacza diagramu paskowego. Liczba pask\u00f3w wy\u015bwietlana w wy\u015bwietlaczu wskazuje przybli\u017con\u0105 zawarto\u015b\u0107 alkoholu etylowego w pr\u00f3bie powietrza. Urz\u0105dzenie jest zasilane z akumulatora o wielokrotnym \u0142adowaniu, kt\u00f3re zapewnia dostarczany zintegrowany zasilacz (prostownik). <\/span>P.A.S. TM <\/sup>III stosowany jest jako przyrz\u0105d do wykrywania alkoholu w powietrzu wydychanym bez bezpo\u015bredniego aktywnego uczestnictwa osoby badanej. Z tego powodu nie jest mo\u017cliwe uzyskanie dok\u0142adnego pomiaru zawarto\u015bci alkoholu w powietrzu wydychanym. Uzyskany wynik posiada jedynie warto\u015b\u0107 szacunkow\u0105. <\/sup>Celem stosowania urz\u0105dzenia jest podj\u0119cie szybkiej decyzji o o\u017cyciu urz\u0105dzenia , kt\u00f3rego pomiar posiada warto\u015b\u0107 dowodow\u0105, lub te\u017c odst\u0105pienia od dalszych czynno\u015bci w tym kierunku. <\/span>W celu przeprowadzenia badania nale\u017cy trzyma\u0107 tester (otw\u00f3r wlotu powietrza do czujnika) w odleg\u0142o\u015bci 12,5-17,5 cm od ust badanego. Osoba badana zaczyna m\u00f3wi\u0107 w\u00f3wczas nale\u017cy szybko wcisn\u0105\u0107 przycisk steruj\u0105cy. Urz\u0105dzenie pobiera pr\u00f3bk\u0119 przez 5 sekund. Istotne jest zatem, aby osoba badana m\u00f3wi\u0142a w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y (np. liczy\u0142a) przez 5-10 sekund. W tym czasie nast\u0119puje pobranie pr\u00f3bki powietrza do bada\u0144. Odczyt polega na za\u015bwieceniu si\u0119 diod w ilo\u015bci i kolorze stosownym do przybli\u017conej zawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi badanej osoby. I tak za\u015bwiecenie si\u0119 dw\u00f3ch zielonych pask\u00f3w wskazuje na zawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi do 0,2 promila, kolejne 4 paski w kolorze pomara\u0144czowym wskazuj\u0105 st\u0119\u017cenie co 0,1 promila do warto\u015bci 0,6 promila. Nast\u0119pne 3 paski czerwone wykalibrowane s\u0105 w odst\u0119pach co 0,2 promila do st\u0119\u017cenia 1,2 promila. <\/span>Ogniwo paliwowe analizuje pr\u00f3bk\u0119 w ci\u0105gu oko\u0142o 15-20 sekund. Podczas tego okresu, je\u017celi alkohol jest obecny zapalaj\u0105 si\u0119 kolejne diody w postaci pask\u00f3w. Operator mo\u017ce okre\u015bli\u0107 wyst\u0119powanie maksimum st\u0119\u017cenia bowiem liczba zapalaj\u0105cych si\u0119 diod przestaje rosn\u0105\u0107 i zaczyna opada\u0107.<\/span><\/p>\n

Urz\u0105dzenia dostarczaj\u0105ce wyniku o warto\u015bci dowodowej<\/h2>\n

a) <\/span><\/strong>podr\u0119czne<\/span><\/strong> <\/span>AlcoSensor IV -RBT IV (Intoximeters, U.S.A.)<\/span><\/strong> Alcosensor IV \u2013 RBT IV jest urzadzeniem wyposa\u017conym w detektor utleniania elektrochemicznego.<\/span>Aparat prawid\u0142owo funkcjonuje w zakresie temperatur od 10-40o<\/sup>C. Temperatura jest istotnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na zachodzace w detektorze reakcje chemiczne. Temperatura pracy urz\u0105dzenia jest pierwsz\u0105 informacja wy\u015bwietlan\u0105 na ekranie aparatu po za\u0142o\u017ceniu ustnika. W przypadku temperatur wykraczaj\u0105cych poza deklarowany przez producenta zakres nastepuje blokada uniemo\u017cliwiaj\u0105ca pomiar. Chwilowe umieszczenie urz\u0105dzenia we w\u0142a\u015bciwej temperaturze przywraca jego zdolno\u015b\u0107 do pracy (bada\u0144). Kolejne testy mog\u0105 by\u0107 wykonywane w odstepie 2 minut. Detektor aparatu nie reaguje na niewielkie ilo\u015bci acetonu i w\u0119glowodor\u00f3w ewentualnie obecnych w powietrzu wydychanym. Po ka\u017cdorazowym badaniu z wynikiem dodatnim aparat przez kr\u00f3tki czas usuwa resztki alkoholu z detektora. Przy wysokim zmierzonym ste\u017ceniu alkoholu czas czyszczenia mo\u017ce wynosic nawet oko\u0142o 2 minut. <\/span>Do bada\u0144 u\u017cywany jest jednorazowy ustnik umo\u017cliwiajacy przep\u0142yw powietrza tylko w jednym kierunku. Za\u0142o\u017cenie ustnika do aparatu powoduje uruchomienie urz\u0105dzenia, kt\u00f3re samoczynnie si\u0119 \u201ezeruje\u2018 pobierajac pr\u00f3be powietrza z otoczenia oraz przygotowuje si\u0119 do testu. \u015awietlna, pulsuj\u0105ca informacja \u201eTEST\u201c oznacza gotowo\u015b\u0107 do przeprowadzenia badania. Wydech musi by\u0107 wykonany w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y do momentu pojawienia ie na ekranie dw\u00f3ch znak\u00f3w \u201e+\u201c. Po up\u0142ywie 40 sek pojawia si\u0119 wynik badania, kt\u00f3ry znika po 3 sek. Naci\u015bni\u0119cie przycisku RECALL powoduje ponowne wy\u015bwietlenie ostatniego wyniku pomiaru. W celu przeprowadzenia nastepnego badania nale\u017cy nacisn\u0105\u0107 przycisk SET (zabezpiecza detektor przed nadmiernym zu\u017cyciem0 oraz czerwony przycisk powoduj\u0105cy usuniecie ustnika. W przypadku nie usuniecia ustnika pojawia si\u0119 pulsuj\u0105cy sygna\u0142 d\u017cwi\u0119kowy.<\/span>Przy u\u017cyciu urz\u0105dzenia Alcosensor IV-RBT IV istnieje mo\u017cliwo\u015bc przeprowadzenia r\u00f3wnie\u017c pomiaru w opcji pasywnej. <\/span>Urz\u0105dzenie mo\u017ce ws\u00f3\u0142pracowa\u0107 z drukarka RBT IV. Wydruk zawiera nastepuj\u0105ce pozycje; date i godzine badania, kod identyfikacyjny badanego np. PESEL, imie i nazwisko osoby badanej oraz przeprowadzajacej badanie, numer seryjny analizatora oraz drukarki., stan po kalibracji urz\u0105dzenia i wynik badania. Dok\u0142adno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w wynosi w zakresie od 0,00%o do 4,00%o.<\/span>Drukarka RBT IV posiada pamiec, kt\u00f3ra umo\u017cliwia zarejestrowanie 1000 wynik\u00f3w bada\u0144. Urz\u0105dzenie mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z siecia komputerowa i tworzy\u0107 baz\u0119 danych. <\/span>b) stacjonarne<\/span><\/strong><\/p>\n

Alkometr A 2.0 (AWAT Sp. z o.o., Polska)<\/span><\/h5>\n

Alkometr A 2.0 jest elektronicznym urz\u0105dzeniem do analizy zawarto\u015bci alkoholu w powietrzu wydychanym, przeznaczonym do kontroli trze\u017awo\u015bci (fot. 6)Aparat wyposa\u017cony jest w detektor promieniowania podczerwonego. Zasada dzia\u0142ania polega na pomiarze stopnia os\u0142abienia promieniowania podczerwonego w pa\u015bmie 3,37-3,42 um przez pary alkoholu znajduj\u0105ce si\u0119 w wydychanym powietrzu po spozyciu alkoholu przez badanego pacjenta. Czujnikiem promieniowania podczerwonego jest niedyspersyjny detektor typu NDIR (Non Dispersive Infra Red). Pomiaru ste\u017cenia par alkoholu w wydychanym powietrzu dokonuje si\u0119 ca\u0142kowicie w spos\u00f3b automatyczny poprzez przyci\u015bniecie tylko jednego przycisku. Wynik pomiaru odpowiadajacy zawartosci alkoholu we krwi (%o) lub bezposrednio w powietrzu wydychanym mg\/l jest w postaci cyfrowej wy\u015bwietlany na wska\u017aniku alfanumerycznym oraz wydrukowany na tasmie papierowej.<\/span>Sterowanie urz\u0105dzenia przy pomocy mikroprocesora zapewnia prawid\u0142owy przebieg pomiaru i chroni przed r\u00f3\u017cnego typu manipulacjami. Urz\u0105dzenie zosta\u0142o zaprojektowane do u\u017cytku stacjonarnego jak r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 zainstalowane na stanowiskach ruchomych to jest w samochodach.Zasady przeprowadzenia pomiaru. minutowy<\/p>\n

Badanie nale\u017cy przeprowadzi\u0107 najwcze\u015bniej po up\u0142ywie 20 minut od ostatniego spo\u017cycia alkoholu. Zasad\u0119 t\u0119 stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przypadku u\u017cycia r\u00f3\u017cnego typu dezodorant\u00f3w do ust zawieraj\u0105cych alkohol jak i lek\u00f3w zawieraj\u0105cych w swym sk\u0142adzie etanol. Nale\u017cy tak\u017ce zachowa\u0107 20 czas odczekania przed pomiarem je\u017celi wyst\u0105pi\u0142o odbijanie si\u0119 lub wymioty u osoby badanej. P\u0142ukanie ust wod\u0105 lub napojami bezalkoholowymi nie zast\u0119puje wymaganego czasu odczekania. Po paleniu tytoniu zalecany jest r\u00f3wnie\u017c 10 minutowy czas przerwy przed badaniem..<\/p>\n

W otoczeniu aparatu nie powinny wyst\u0119powa\u0107 \u017cadne opary alkoholowe jak r\u00f3wnie\u017c dym tytoniowy. Urz\u0105dzenie w spos\u00f3b automatyczny kontroluje wp\u0142yw powietrza otaczaj\u0105cego na wynik pomiaru. W przypadku zaistnienia niew\u0142a\u015bciwych warunk\u00f3w na wy\u015bwietlaczu pojawia si\u0119 informacja o wyst\u0119powaniu b\u0142\u0119du w te\u015bcie zerowym i pomiar jest niemo\u017cliwy. Nale\u017cy w\u00f3wczas powzi\u0105\u0107 czynno\u015bci zmierzaj\u0105ce do ich poprawienia (wietrzenie pomieszczenia, zmiana miejsca ustawienia aparatu). Po automatycznym przeprowadzeniu test\u00f3w sprawdzaj\u0105cych aparat informuje o gotowo\u015bci przeprowadzenia pomiaru. Aparat jest gotowy do wykonania pomiaru w okresie 3 minut i w tym czasie nale\u017cy dokona\u0107 wydechu. Je\u017celi podczas pomiaru rozpoznane zostan\u0105 b\u0142\u0119dy (zbyt ma\u0142a obj\u0119to\u015b\u0107 wydechu, obecno\u015b\u0107 alkoholu zalegaj\u0105cego), to nast\u0119puje ich wskazanie na wy\u015bwietlaczu i w zale\u017cno\u015bci od rodzaju b\u0142\u0119du musi by\u0107 powt\u00f3rzona pr\u00f3ba oddechu wzgl\u0119dnie ca\u0142kowicie przerwany przebieg pomiaru. Zakres pomiarowy od 0 do 6%o<\/span><\/p>\n

Dok\u0142adno\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n

Dla zakresu 0-1%o < 0,05%o<\/span> Dla zakresu 1-6%o < 5%<\/span>Czas pomiaru 1 min<\/span>Minimalne parametry wydechu:<\/span> Obj\u0119to\u015b\u0107 wydechu >1,5 l<\/span> Czas wydechu > 3 s<\/span>Czas przygotowania do pracy 15 mnut<\/span>Temperatura pracy 0 \u2013 40o<\/sup>C<\/span>Zasilanie <\/span>Z sieci 220 V<\/span> Z akumulatora + 12V <\/span>Urz\u0105dzenie Intox EC\/IR (Intoximeters, U.S.A.)<\/strong> Urz\u0105dzenie Intox EC\/IR jest stacjonarnym urz\u0105dzeniem do analizy zawarto\u015bci alkoholu w powietrzu wydychanym.Urz\u0105dzenie wyposa\u017cone jest w dwa oddzielne systemy detekcji \u2013 utlenianie elektrochemiczne i podczerwie\u0144, kt\u00f3rych funkcje kontroluje system analogowy. Detektor elektrochemiczny (EC) posiada charakterystyk\u0119 liniow\u0105, natomiast detektor promieniowania podczerwonego (IR) \u2011 nieliniow\u0105. Oznacza to, \u017ce detektor EC mo\u017ce by\u0107 kalibrowany jednopunktowo co wystarcza do zapewnienia liniowo\u015b\u0107 w pe\u0142nym zakresie wskaza\u0144, natomiast detektor IR wymaga wielopunktowej kalibracji w celu uzyskania wi\u0119kszej dok\u0142adno\u015bci i pewno\u015bci oznacze\u0144 punkt\u00f3w w analitycznym zakresie. Uszkodzenia mechaniczne lub chemiczne zatrucie detektora EC przez dym papierosowy lub zalanie wod\u0105 bardzo rzadko wyst\u0119puj\u0105 w przypadku aparatu Intox EC\/IR. Zastosowanie ogniwa paliwowego \/Fuel Cell\/ zapewnia:\u2011 lepsz\u0105 dok\u0142adno\u015b\u0107 w przypadku wykonywania wielu test\u00f3w w kr\u00f3tkim odst\u0119pie czasu,\u2011 lepsz\u0105 regeneracj\u0119 detektora do pierwotnej warto\u015bci po okresie intensywnego u\u017cywania,\u2011 d\u0142u\u017cszy okres stabilno\u015bci kalibracji,\u2011 doskona\u0142\u0105 liniowo\u015b\u0107 wskaza\u0144 odpowiedni\u0105 do st\u0119\u017cenia pr\u00f3bki,\u2011 wystarczy okre\u015blenie jednego punktu do wykonania kalibracji,\u2011 precyzj\u0119 i dok\u0142adno\u015b\u0107 w zakresie st\u0119\u017ce\u0144 poni\u017cej 0,5%o alkoholu we krwi,\u2011 specyficzno\u015b\u0107 [swoisto\u015b\u0107] wobec alkoholu, nie sygnalizuje obecno\u015bci acetonu ani innych substancji znajduj\u0105cych si\u0119 w oddechu,\u2011 mo\u017cliwo\u015b\u0107 natychmiastowego powtarzania test\u00f3w;\u2011 nie wymaga powt\u00f3rnej kalibracji po wykonaniu wielokrotnych test\u00f3w pozytywnych.Detektor IR posiada szereg w\u0142a\u015bciwo\u015bci, kt\u00f3rych nie wykazuje detektor EC. Najwa\u017cniejsz\u0105 jest zdolno\u015b\u0107 do oznaczania st\u0119\u017cenia alkoholu w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y podczas przep\u0142ywu pr\u00f3bki powietrza. Pozwala to na okre\u015blenie dok\u0142adnie momentu w kt\u00f3rym powinna by\u0107 przekazana pr\u00f3bka powietrza do analizy w detektorze EC. Pozwala to tak\u017ce na dok\u0142adne oznaczenie obecno\u015bci alkoholu zalegaj\u0105cego w jamie ustnej. Kombinacja dw\u00f3ch analitycznych system\u00f3w dostarcza wszystkich niezb\u0119dnych informacji koniecznych do wykonania precyzyjnego i dok\u0142adnego oznaczenia st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym. Zapewnia pobranie pr\u00f3bki powietrza do bada\u0144 pochodz\u0105cego z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych i nie zanieczyszczonej przez alkohol z g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych. Detektor promieniowania podczerwonego zbudowany jest z 3 kana\u0142\u00f3w; jednego dla dwutlenku w\u0119gla i dw\u00f3ch dla etanolu, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Energia promieniowania podczerwonego jest wychwytywana przez wszystkie trzy kana\u0142y detektora. Sta\u0142e napi\u0119cie jest wytwarzane je\u017celi nie jest obecny dwutlenek w\u0119gla lub etanol. W przypadku obecno\u015bci etanolu w pr\u00f3bie sygna\u0142 docieraj\u0105cy do detektora etanolowego jest obni\u017cany, natomiast kana\u0142 dwutlenku w\u0119gla pozostaje niezmieniony. Obecno\u015b\u0107 dwutlenku w\u0119gla powoduje obni\u017cenie sygna\u0142u w odpowiednim dla niego kanale. Obni\u017cenie sygna\u0142u w kana\u0142ach jest proporcjonalne do st\u0119\u017cenia interesuj\u0105cego nas gazu. Monitorowanie w podczerwieni pr\u00f3bki powietrza wydychanego zapewnia:\u2011 pomiar powietrza pochodz\u0105cego z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych,\u2011 wyeliminowanie wp\u0142ywu alkoholu zalegaj\u0105ce na wynik pomiaru.Zainstalowanie w urz\u0105dzeniu Intox EC\/IR odpowiednich mikroprocesor\u00f3w umo\u017cliwia po\u0142\u0105czenie przez modem do centralnego komputera w celu wykonania sprawdzenia jako\u015bci oznacze\u0144 i zakodowanych danych. Odbywa si\u0119 to poprzez po\u0142\u0105czenie z komputerem firmy Intoximeters Inc. w Stanach Zjednoczonych za pomoc\u0105 linii telefonicznej.Aparat posiada wbudowan\u0105 drukark\u0119 termiczn\u0105. Przed przeprowadzeniem badania mo\u017cna wpisa\u0107 szereg informacji dotycz\u0105cych osoby kontrolowanej jak i przeprowadzaj\u0105cej badanie. Wykorzystanie odpowiedniej opcji w programie pozwala tak\u017ce na przeprowadzenie kolejnych pomiar\u00f3w z pomini\u0119ciem informacji osobowych.Zakres pomiaru wynosi od 0,000 do 0,400 gms etanolu\/210 l powietrza wydychanego, co odpowiada st\u0119\u017ceniu alkoholu we krwi od 0,00%o do 8,00%o Negatywny wynik pomiaru, pr\u00f3ba wolna od alkoholu, aparat sygnalizuje do ok. 10 sek, natomiast pozytywny wynik badania, tj. w przypadku obecnego alkoholu \u2011 od ok. 30 do ok. 45 sek. W przypadku negatywnego testu badania mog\u0105 by\u0107 wykonywane co 15 \u2011 20 sek., przy pozytywnym te\u015bcie czas oczekiwania mo\u017ce wynosi\u0107 do ok. 2 min. i zale\u017cny on jest od st\u0119\u017cenia alkoholu w pr\u00f3bie powietrza. Zainstalowany w aparacie komputer automatycznie kontroluje obj\u0119to\u015b\u0107 powietrza wydychanego [pr\u00f3by] oraz wyst\u0119powanie plateau tj. ustalenie si\u0119 sta\u0142ego st\u0119\u017cenia etanolu w wydychanej pr\u00f3bie powietrza. Pami\u0119\u0107 aparatu wynosi 1 MByte RAM. Urz\u0105dzenie Intox EC\/IR zosta\u0142o w Stanach Zjednoczonych zaakceptowane do oficjalnego u\u017cytku przez U.S. DOT i wprowadzone do kontroli trze\u017awo\u015bci w ruchu drogowym w wypadkach i wykroczeniach. Urz\u0105dzenia do kalibracji (symulatory) analizator\u00f3w powietrza wydychanego<\/strong> <\/strong>Kalibratory inna nazwa symulatory s\u0105 urz\u0105dzeniami s\u0142u\u017c\u0105cymi do przygotowania i uwolnienia par pr\u00f3bki o znanym st\u0119\u017ceniu etanolu. Pr\u00f3bk\u0119 par uzyskuje si\u0119 w wyniku wyst\u0119puj\u0105cej r\u00f3wnowagi st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu w przep\u0142ywaj\u0105cym powietrzu nad wodnym roztworem etanolu o znanym st\u0119\u017ceniu w sta\u0142ej temperaturze. Uzyskana w ten spos\u00f3b pr\u00f3bka jest wystarczaj\u0105ca do symulacji procesu przebiegaj\u0105cego u cz\u0142owieka. Urz\u0105dzenia te stosuje si\u0119 do kalibracji analizator\u00f3w oraz wytwarzania pr\u00f3bek kontrolnych s\u0142u\u017c\u0105cych do oceny prawid\u0142owego funkcjonowania aparat\u00f3w do analizy powietrza wydychanego na zawarto\u015b\u0107 alkoholu. Do tego celu stosuje si\u0119 tzw. kalibratory np. Toxitest czy Guth 34 C. S\u0105 to elektronicznie kontrolowane urz\u0105dzenia umo\u017cliwiaj\u0105ce sprawdzenie dok\u0142adno\u015bci oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu przez wszelkie aparaty pomiarowe.Do kalibratora wprowadza si\u0119 odpowiednie roztwory alkoholu, kt\u00f3re zostaj\u0105 nast\u0119pnie podgrzane do temp. 34 +\/-0,2o<\/sup>C (Tak\u0105 temperatur\u0119 posiada powietrze wydychane). W pojemniku kalibratora zawieraj\u0105cego tak ogrzany roztw\u00f3r alkoholu ustala si\u0119 odpowiednia r\u00f3wnowaga st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu w fazie gazowej w stosunku do st\u0119\u017cenia alkoholu w roztworze wodnym. Odpowiada to w przybli\u017ceniu procesom nasycania alkoholu w drogach oddechowych, zgodnie ze wspomnianym ju\u017c prawem Henry-Daltona. To powietrze znad ogrzanego roztworu alkoholu jest nast\u0119pnie przeprowadzane przez testowany aparat.Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 jednym roztworem alkoholu nie powinno si\u0119 wykonywa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 25 bada\u0144 kontrolnych. St\u0119\u017cenie alkoholu bowiem w roztworze wzorcowym obni\u017ca si\u0119 w toku testowania. Ustalono, \u017ce obni\u017cenie to \u2013 po przeprowadzeniu 25 bada\u0144 wynosi oko\u0142o 5%, a wi\u0119c odpowiada warto\u015bci b\u0142\u0119du pomiaru. Nie nale\u017cy tak\u017ce przechowywa\u0107 wzorcowego roztworu alkoholu w kalibratorze, gdy\u017c zawarty w nim etanol paruje, powoduj\u0105c obni\u017cenie jego zawarto\u015bci. Kalibracja urz\u0105dzenia do analizy powietrza wydychanego nie powinna obejmowa\u0107 tylko jednej warto\u015bci st\u0119\u017cenia. Zgodnie z zasadami metrologii nale\u017cy obj\u0105\u0107 kontrol\u0105 kilka r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ce\u0144, np. 5 w interesuj\u0105cym nas obszarze. Kontrol\u0105 winna by\u0107 oczywi\u015bcie obj\u0119ta tak\u017ce warto\u015b\u0107 \u201ezero\u201d.Kalibracja miernika jest \u2013 w zasadzie- tak\u017ce jego regulacj\u0105, aby wskazane dla konkretnej warto\u015bci st\u0119\u017cenia mie\u015bci\u0142y si\u0119 w granicach b\u0142\u0119du zadeklarowanego przez producenta. Trzeba zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce absolutnie dok\u0142adny pomiar nie istnieje. B\u0142\u0105d o znanych warto\u015bciach jest nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zany z ka\u017cdym wynikiem. Wed\u0142ug metrolog\u00f3w \u2013 zmierzy\u0107 , oznacza wskaza\u0107 przedzia\u0142, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 mierzona warto\u015b\u0107. Wed\u0142ug zalece\u0144 producent\u00f3w urz\u0105dzenia do pomiaru alkoholu w wydychanym powietrzu powinny by\u0107 kalibrowane co 6 miesi\u0119cy. Inn\u0105 form\u0105 standardu etanolu do kalibracji lub sprawdzania urz\u0105dze\u0144 jest mieszanina alkoholu w gazie oboj\u0119tnym (azot lub argon) przechowywana pod ci\u015bnieniem w butlach. Mieszaniny te produkowane s\u0105 w sta\u0142ych zawarto\u015bciach etanolu, w zwi\u0105zku z tym dla r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ce\u0144 wymagane s\u0105 oddzielne mieszaniny. Urz\u0105dzenia do kalibracji (symulatory) analizator\u00f3w powietrza wydychanego<\/strong> <\/strong>Kalibratory inna nazwa symulatory s\u0105 urz\u0105dzeniami s\u0142u\u017c\u0105cymi do przygotowania i uwolnienia par pr\u00f3bki o znanym st\u0119\u017ceniu etanolu. Pr\u00f3bk\u0119 par uzyskuje si\u0119 w wyniku wyst\u0119puj\u0105cej r\u00f3wnowagi st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu w przep\u0142ywaj\u0105cym powietrzu nad wodnym roztworem etanolu o znanym st\u0119\u017ceniu w sta\u0142ej temperaturze. Uzyskana w ten spos\u00f3b pr\u00f3bka jest wystarczaj\u0105ca do symulacji procesu przebiegaj\u0105cego u cz\u0142owieka. Urz\u0105dzenia te stosuje si\u0119 do kalibracji analizator\u00f3w oraz wytwarzania pr\u00f3bek kontrolnych s\u0142u\u017c\u0105cych do oceny prawid\u0142owego funkcjonowania aparat\u00f3w do analizy powietrza wydychanego na zawarto\u015b\u0107 alkoholu. Do tego celu stosuje si\u0119 tzw. kalibratory np. Toxitest czy Guth 34 C. S\u0105 to elektronicznie kontrolowane urz\u0105dzenia umo\u017cliwiaj\u0105ce sprawdzenie dok\u0142adno\u015bci oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu przez wszelkie aparaty pomiarowe.Do kalibratora wprowadza si\u0119 odpowiednie roztwory alkoholu, kt\u00f3re zostaj\u0105 nast\u0119pnie podgrzane do temp. 34 +\/-0,2o<\/sup>C (Tak\u0105 temperatur\u0119 posiada powietrze wydychane). W pojemniku kalibratora zawieraj\u0105cego tak ogrzany roztw\u00f3r alkoholu ustala si\u0119 odpowiednia r\u00f3wnowaga st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu w fazie gazowej w stosunku do st\u0119\u017cenia alkoholu w roztworze wodnym. Odpowiada to w przybli\u017ceniu procesom nasycania alkoholu w drogach oddechowych, zgodnie ze wspomnianym ju\u017c prawem Henry-Daltona. To powietrze znad ogrzanego roztworu alkoholu jest nast\u0119pnie przeprowadzane przez testowany aparat.Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 jednym roztworem alkoholu nie powinno si\u0119 wykonywa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 25 bada\u0144 kontrolnych. St\u0119\u017cenie alkoholu bowiem w roztworze wzorcowym obni\u017ca si\u0119 w toku testowania. Ustalono, \u017ce obni\u017cenie to \u2013 po przeprowadzeniu 25 bada\u0144 wynosi oko\u0142o 5%, a wi\u0119c odpowiada warto\u015bci b\u0142\u0119du pomiaru. Nie nale\u017cy tak\u017ce przechowywa\u0107 wzorcowego roztworu alkoholu w kalibratorze, gdy\u017c zawarty w nim etanol paruje, powoduj\u0105c obni\u017cenie jego zawarto\u015bci. Kalibracja urz\u0105dzenia do analizy powietrza wydychanego nie powinna obejmowa\u0107 tylko jednej warto\u015bci st\u0119\u017cenia. Zgodnie z zasadami metrologii nale\u017cy obj\u0105\u0107 kontrol\u0105 kilka r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ce\u0144, np. 5 w interesuj\u0105cym nas obszarze. Kontrol\u0105 winna by\u0107 oczywi\u015bcie obj\u0119ta tak\u017ce warto\u015b\u0107 \u201ezero\u201d.Kalibracja miernika jest \u2013 w zasadzie- tak\u017ce jego regulacj\u0105, aby wskazane dla konkretnej warto\u015bci st\u0119\u017cenia mie\u015bci\u0142y si\u0119 w granicach b\u0142\u0119du zadeklarowanego przez producenta. Trzeba zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z faktu, \u017ce absolutnie dok\u0142adny pomiar nie istnieje. B\u0142\u0105d o znanych warto\u015bciach jest nieod\u0142\u0105cznie zwi\u0105zany z ka\u017cdym wynikiem. Wed\u0142ug metrolog\u00f3w \u2013 zmierzy\u0107 , oznacza wskaza\u0107 przedzia\u0142, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 mierzona warto\u015b\u0107. Wed\u0142ug zalece\u0144 producent\u00f3w urz\u0105dzenia do pomiaru alkoholu w wydychanym powietrzu powinny by\u0107 kalibrowane co 6 miesi\u0119cy. Inn\u0105 form\u0105 standardu etanolu do kalibracji lub sprawdzania urz\u0105dze\u0144 jest mieszanina alkoholu w gazie oboj\u0119tnym (azot lub argon) przechowywana pod ci\u015bnieniem w butlach. Mieszaniny te produkowane s\u0105 w sta\u0142ych zawarto\u015bciach etanolu, w zwi\u0105zku z tym dla r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ce\u0144 wymagane s\u0105 oddzielne mieszaniny. Prawne aspekty badania na zawarto\u015b\u0107 alkoholu<\/strong> <\/strong>Praktyka ustalania trze\u017awo\u015bci przyznaje zasadnicz\u0105 (lecz nie wy\u0142\u0105czn\u0105) procesow\u0105 rol\u0119 dowodow\u0105 wynikom bada\u0144 analitycznych. Wprawdzie stany po u\u017cyciu alkoholu i nietrze\u017awo\u015bci mog\u0105 by\u0107 ustalone na przyk\u0142ad na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w opisuj\u0105cych zachowanie podejrzanego lub badania lekarskiego, jednak\u017ce oznaczony poziom st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu we krwi lub powietrzu wydychanym ma w takich przypadkach podstawowe znaczenie. Niezb\u0119dne jest zatem pobranie pr\u00f3by krwi osoby podejrzanej o spo\u017cycie alkoholu wzgl\u0119dnie przeprowadzenie analizy powietrza wydychanego.Stan nietrze\u017awo\u015bci \u2013 zgodnie z art. 115 par. 16 kk wyst\u0119puje wtedy, gdy:1. zawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi przekracza 0, 5%o, albo prowadzi do st\u0119\u017cenia przekraczaj\u0105cego t\u0119 warto\u015b\u0107 lub2. zawarto\u015b\u0107 alkoholu w 1 dm3<\/sup> wydychanego powietrza przekracza 0, 25 mg albo prowadzi do st\u0119\u017cenia przekraczaj\u0105cego t\u0119 warto\u015b\u0107. Pr\u00f3g ten jest sztywny i dla ustalenia stanu nietrze\u017awo\u015bci nie ma znaczenia indywidualna tolerancja na alkohol. Stan ten mo\u017ce by\u0107 ustalany wszystkimi \u015brodkami dowodowymi, zwykle chodzi jednak o oznaczenie laboratoryjne zawarto\u015bci alkoholu we krwi za pomoc\u0105 metody chromatografii gazowej lub enzymatycznej ADH. Coraz powszechniej stosowane s\u0105 r\u00f3\u017cnego typu elektroniczne urz\u0105dzenia do analizy powietrza wydychanego np. Alcomat, Alkometr A 2.0, Alcotest 7110 lub z podr\u0119cznych Alcotest 7410, AlcoSensor IV, SD-400. Za dopuszczalno\u015bci\u0105 stosowania tego rodzaju urz\u0105dze\u0144 wypowiedzia\u0142 si\u0119 S\u0105d Najwy\u017cszy m.in. w uchwale pe\u0142nego sk\u0142adu Izby Karnej z dnia 15 lutego 1989 r. \u2013 VI KZP 10\/88, stwierdzaj\u0105c, \u017ce \u201eZawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi mo\u017ce by\u0107 ustalona zar\u00f3wno analiz\u0105 chemiczn\u0105, jak i innymi sprawdzonymi metodami, np. analiz\u0105 st\u0119\u017cenia alkoholu w wydychanym powietrzu urz\u0105dzeniem Alcomat lub innymi o podobnym dzia\u0142aniu\u201d. Prawo o ruchu drogowym nadaje pierwsze\u0144stwo badaniom zawarto\u015bci alkoholu w organizmie za pomoc\u0105 urz\u0105dze\u0144 elektronicznych dokonuj\u0105cych pomiaru st\u0119\u017cenia alkoholu w wydychanym powietrzu (art.126 ust.1). Dopiero, gdy stan osoby podlegaj\u0105cej badaniu uniemo\u017cliwia jego przeprowadzenie urz\u0105dzeniem elektronicznym, ustalenie zawarto\u015bci alkoholu w organizmie nast\u0119puje na podstawie badania krwi lub moczu (art.126 ust.2)Badanie na zawar6to\u015b\u0107 alkoholu (art.126 ust 3), mo\u017ce by\u0107 wykonane r\u00f3wnie\u017c w razie braku zgody kieruj\u0105cego, o czym nale\u017cy go uprzedzi\u0107 (art. 127 ust.3).Minister Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej zosta\u0142 upowa\u017cniony do okre\u015blenia, w drodze rozporz\u0105dzenia, warunk\u00f3w i sposobu przeprowadzenia bada\u0144 w celu ustalenia zawarto\u015bci w organizmie alkoholu (art.126 ust 4).<\/p>\n

Badanie na zawarto\u015b\u0107 alkoholu mo\u017ce by\u0107 zarz\u0105dzone na podstawie art. 47 art.1 ustawy z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi (Dz. Ust. Nr 35 poz.23 z p\u00f3\u017a. zm.), kt\u00f3ry to przepis upowa\u017cnia do poddania takiemu badaniu osoby, co do kt\u00f3rej zachodzi podejrzenie, \u017ce pope\u0142ni\u0142a przest\u0119pstwo lub wykroczenie po spo\u017cyciu alkoholu. Prowadzenie, w stanie nietrze\u017awo\u015bci lub w stanie po u\u017cyciu alkoholu, pojazdu mechanicznego stanowi wykroczenie okre\u015blone w art.. 87 par.1 k.w., a innego pojazdu na drodze publicznej \u2013 wykroczenie z art.87 par.2 k.w. Nie mo\u017cna podda\u0107 badaniu na zawarto\u015b\u0107 alkoholu osoby, kt\u00f3ra w stanie nietrze\u017awo\u015bci lub po u\u017cyciu alkoholu prowadzi\u0142a inny pojazd ni\u017c mechaniczny na drodze niepublicznej, ale nie jest to potrzebne, skoro zachowanie takie jest bezkarne.<\/span><\/p>\n

Badaniu na zawarto\u015b\u0107 alkoholu lub obecno\u015b\u0107 \u015brodka dzia\u0142aj\u0105cego podobnie do alkoholu jest poddawany kieruj\u0105cy pojazdem w razie uczestniczenia w wypadku drogowym, w kt\u00f3rym kto\u015b jest zabity lub ranny (art. 128 ust.1 ustawy \u201ePrawo o ruchu drogowym\u201d). Mo\u017ce by\u0107 poddana takiemu badaniu tak\u017ce inna osoba, je\u017celi zachodzi uzasadnione podejrzenie, \u017ce mog\u0142a kierowa\u0107 pojazdem.<\/span><\/p>\n

Zar\u00f3wno kieruj\u0105cy pojazdem, jak i osoba, co do kt\u00f3rej zachodzi uzasadnione podejrzenie, \u017ce mog\u0142a kierowa\u0107 pojazdem uczestnicz\u0105cym w wypadku drogowym, maj\u0105 prawo \u017c\u0105da\u0107 od organu kontroli ruchu drogowego przeprowadzenia badania krwi lub moczu w celu ustalenia zawarto\u015bci w organizmie alkoholu lub \u015brodka podobnie dzia\u0142aj\u0105cego do alkoholu (art.128 ust.3 ustawy \u201ePrawo o ruchu drogowym\u201d).<\/span><\/p>\n

Stan ten mo\u017ce by\u0107 ustalany przy wykorzystaniu innych \u015brodk\u00f3w dowodowych, co mo\u017ce by\u0107 konieczne w sytuacji, gdy wykonanie badania krwi lub u\u017cycie wspomnianych urz\u0105dze\u0144 jest niemo\u017cliwe np. z powodu ucieczki sprawcy z miejsca wypadku. Dowodami takimi mog\u0105 by\u0107 zeznania \u015bwiadk\u00f3w opisuj\u0105cych zachowanie si\u0119 podejrzanego przed wypadkiem np. co do spo\u017cywania przez niego alkoholu lub po wypadku, wyja\u015bnienia oskar\u017conego.<\/span><\/p>\n

W sytuacji zatrzymania do kontroli trze\u017awo\u015bci osoby, kt\u00f3ra odmawia zgody na pobranie krwi i lekarz znajduje przeciwwskazania do wykonania zabiegu, mo\u017cliwo\u015bci stwierdzenia zawarto\u015bci alkoholu w organizmie s\u0105 niewielkie. W celu prawid\u0142owego przeprowadzenia badania powietrza wydychanego, konieczne jest aby osoba poddana testowi wykona\u0142a wydech w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y o obj\u0119to\u015bci 1, 2-1, 5 dm3<\/sup>. Stanowi to warunek niezb\u0119dny do uzyskania pr\u00f3by powietrza pochodz\u0105cego z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, w kt\u00f3rym zawarto\u015b\u0107 alkoholu w spos\u00f3b miarodajny odzwierciedla stan trze\u017awo\u015bci. Je\u017celi osoba nie chce wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 przy przeprowadzeniu badania, w\u00f3wczas uzyskanie niezb\u0119dnej do pomiaru obj\u0119to\u015bci powietrza wydychanego nie jest mo\u017cliwe. Wprawdzie takie elektroniczne urz\u0105dzenia do analizy powietrza wydychanego jak Alco \u2013Sensor !V firmy Intoximeters lub SD-400 firmy Lion posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 badania powietrza wydychanego na zawarto\u015b\u0107 alkoholu podczas swobodnego oddechu, jednak\u017ce jak wskazuj\u0105 badania przeprowadzone w tym zakresie w Instytucie Ekspertyz S\u0105dowych, uzyskany w ten spos\u00f3b wynik jest szacunkowy. Fakt ten nie wyklucza mo\u017cliwo\u015bci uzyskania wynik\u00f3w wiarygodnych ilo\u015bciowo, jednak\u017ce nale\u017cy to traktowa\u0107 w kategoriach przypadku.<\/span><\/p>\n

Warto\u015b\u0107 dowodowa analizy powietrza wydychanego na zawarto\u015b\u0107 alkoholu<\/span><\/strong>.<\/span><\/p>\n

Uchwa\u0142\u0105 Pe\u0142nego Sk\u0142adu Izby Karnej Sadu Najwy\u017cszego z dnia 15 lutego 1989r. \u2011 VI KZP 10\/88 [OSNKW 1989, Nr 3 \u2011 4, poz.19] przyj\u0119to, \u017ce zawarto\u015b\u0107 alkoholu we krwi mo\u017ce by\u0107 ustalona np. \u201eanaliz\u0105 st\u0119\u017cenia alkoholu w wydychanym powietrzu”. Zagadnienie uj\u0119te w ten spos\u00f3b jednoznacznie okre\u015bla, z punktu widzenia analitycznego, badanie powietrza wydychanego jako po\u015bredni\u0105 analiz\u0119 pr\u00f3by krwi. Fakt ten niejako prowokuje do por\u00f3wnywania wynik\u00f3w uzyskanych z laboratoryjnego badania pr\u00f3by krwi z warto\u015bciami otrzymanymi po przeprowadzeniu badania powietrza wydychanego. Warto\u015bci te w wi\u0119kszym lub mniejszym stopniu s\u0105 zbli\u017cone, jednak\u017ce nie mo\u017cna oczekiwa\u0107 w ka\u017cdym przypadku pe\u0142nej ich zgodno\u015bci. Spowodowane jest to m. in. przemianami alkoholu w ustroju i technicznymi aspektami wykonania pomiaru. <\/span>W zakresie dotycz\u0105cym fizjologii przemian alkoholu mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 nast\u0119puj\u0105ce przyczyny wyst\u0119powania rozbie\u017cno\u015bci wynik\u00f3w pomiar\u00f3w:<\/span>\u2011 st\u0119\u017cenie alkoholu oznaczone na podstawie analizy powietrza wydychanego odnosi si\u0119 do jego zawarto\u015bci we krwi t\u0119tniczej p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, natomiast pobrania pr\u00f3by krwi dokonuje si\u0119 rutynowo z \u017cy\u0142y \u0142okciowej. W fazie wch\u0142aniania alkoholu z przewodu pokarmowego do krwiobiegu, obserwuje si\u0119 nieco wy\u017csze st\u0119\u017cenie alkoholu w krwi t\u0119tniczej, ani\u017celi w r\u00f3wnolegle pobranej pr\u00f3bie krwi \u017cylnej, <\/span>– wynik st\u0119\u017cenia alkoholu we krwi w oparciu o badanie powietrza wydychanego powstaje przez automatyczne mno\u017cenie [w programie aparatu] st\u0119\u017cenia alkoholu w powietrzu wydychanym przez przeci\u0119tny wsp\u00f3\u0142czynnik podzia\u0142u etanolu mi\u0119dzy powietrze zawarte w p\u0119cherzykach p\u0142ucnych, a krew.<\/span> Bardzo istotne znaczenie ma rodzaj urz\u0105dzenia zastosowanego do badania oraz prawid\u0142owy spos\u00f3b jego przeprowadzenia .<\/span>Pomiar zawarto\u015bci alkoholu za pomoc\u0105 analizator\u00f3w powietrza wydychanego, mo\u017ce dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie analizy powietrza pochodz\u0105cego z p\u0119cherzyk\u00f3w p\u0142ucnych, gdy\u017c tylko ten rodzaj powietrza ma sta\u0142y i bezpo\u015bredni kontakt z krwi\u0105. Powietrze pochodz\u0105ce z jamy ustnej i g\u00f3rnych cz\u0119\u015bci dr\u00f3g oddechowych nie spe\u0142nia tego podstawowego warunku. Podczas badania nale\u017cy zatem wykluczy\u0107 wp\u0142yw tzw. alkoholu zalegaj\u0105cego, gdy\u017c zmierzone st\u0119\u017cenie alkoholu nie odpowiada rzeczywistej jego zawarto\u015bci w p\u0119cherzykach p\u0142ucnych. Bezpo\u015brednio bowiem po konsumpcji napoju alkoholowego jego resztka oraz pary utrzymuj\u0105 si\u0119 w jamie ustnej oraz g\u00f3rnych drogach oddechowych do oko\u0142o 15 minut. <\/span>Aparaty stacjonarne typu Alcomat, Alkometr A 2.0, Alcotest 7110, w odr\u00f3\u017cnieniu od podr\u0119cznych analizator\u00f3w np. Alcotest 7410, Alcosensor IV, Alcometer SD\u2011400 sygnalizuj\u0105 obecno\u015b\u0107 alkoholu zalegaj\u0105cego. Miarodajny wynik badania mo\u017cna uzyska\u0107 stosuj\u0105c podr\u0119czne analizatory powietrza wydychanego dwukrotnie w odst\u0119pie czasu wynosz\u0105cym 15 minut. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy dwoma pomiarami nie powinna by\u0107 wi\u0119ksza ani\u017celi 10% warto\u015bci drugiego pomiaru przy st\u0119\u017ceniach powy\u017cej 1, 0 promila, a przy st\u0119\u017ceniach ni\u017cszych od 1, 0 promile nie powinna przekracza\u0107 0, 1 promila. W innych kraj\u00f3w rozwi\u0105zano np. kwesti\u0119 alkoholu zalegaj\u0105cego, wymagaj\u0105c, aby bez wzgl\u0119du na rodzaj u\u017cytego aparatu, od chwili zatrzymania osoby do kontroli do czasu badania, up\u0142yn\u0119\u0142o co najmniej 20 minut. W okresie tym ewentualny alkohol zalegaj\u0105cy ulega zanikowi. Opisany spos\u00f3b wyklucza wp\u0142yw nie tylko alkoholu zalegaj\u0105cego na wynik badania, ale r\u00f3wnie\u017c i niekt\u00f3rych preparat\u00f3w aerozolowych i lek\u00f3w sporz\u0105dzanych w postaci kropli. Jak dowiod\u0142a praktyka, w kontroli trze\u017awo\u015bci, mo\u017cemy spotka\u0107 si\u0119 z przypadkami u\u017cycia leku lub dezodorantu do ust w formie aerozolowej lub w postaci kropli sporz\u0105dzonych na bazie etanolu bezpo\u015brednio przed t\u0105 kontrol\u0105, . Badania wykonane w Instytucie Ekspertyz S\u0105dowych z wykorzystaniem aparat\u00f3w Alcomat i Alcotest 7410 potwierdzi\u0142y, \u017ce prawid\u0142owa procedura badania eliminuje ewentualne omy\u0142ki wynikaj\u0105cej ze stosowania doustnych preparat\u00f3w i lek\u00f3w w formie wziewnej. W praktyce s\u0105dowej notowane s\u0105 przypadki, kiedy podejrzany deklaruje u\u017cycie tych \u015brodk\u00f3w w celu podwa\u017cenie prawid\u0142owo\u015bci warunk\u00f3w i wynik\u00f3w pomiaru i unikni\u0119cia tym sposobem odpowiedzialno\u015bci.<\/span>Og\u00f3lnie za pomoc\u0105 analizy powietrza wydychanego (traktowanej jako po\u015brednia analiza pr\u00f3b krwi), mo\u017cemy uzyska\u0107, przy zachowaniu odpowiednich warunk\u00f3w pomiaru, wynik bardzo zbli\u017cony do tego jaki otrzymuje si\u0119 w bezpo\u015bredniej laboratoryjnej analizie pr\u00f3by krwi.<\/span><\/p>\n

Ustawa o wychowaniu w trze\u017awo\u015bci i przeciwdzia\u0142aniu alkoholizmowi z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r. [Dz.U. 1982 Nr 35, poz 230 z p\u00f3\u017a. zm] okre\u015bla zar\u00f3wno stan po u\u017cyciu alkoholu jak i stan nietrze\u017awo\u015bci, warto\u015bciami st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu w mg\/dm3<\/sup> powietrza wydychanego (niezale\u017cnie od warto\u015bci jego st\u0119\u017ce\u0144 we krwi okre\u015blonych w promilach). Podawanie zatem wynik\u00f3w analizy powietrza wydychanego w mg\/dm3<\/sup> wyeliminuje wszelkie dyskusje dotycz\u0105ce korelacji st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu oznaczanych metodami po\u015brednimi i bezpo\u015brednimi.<\/span>. W tej sytuacji dla prawid\u0142owej oceny wynik\u00f3w pomiar\u00f3w uzyskanych za pomoc\u0105 analizator\u00f3w powietrza wydychanego, nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie przestrzega\u0107 okresu 15 minut mi\u0119dzy dwoma pomiarami. W zwi\u0105zku z tym nale\u017cy przyj\u0105\u0107, \u017ce st\u0119\u017cenie alkoholu we krwi, zmierzone przy u\u017cyciu analizator\u00f3w powietrza wydychanego, by\u0142o nie mniejsze ni\u017c 0, 2%o lub 0, 5%o, je\u017celi oba pomiary wykonane w odst\u0119pie 15 minut mia\u0142y warto\u015bci nie ni\u017csze ni\u017c 0, 20%o i 0, 50%o. Natomiast o faktycznym przekroczeniu st\u0119\u017ce\u0144 0, 2%o i 0, 5%o mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 dopiero po stwierdzeniu st\u0119\u017ce\u0144 0, 26%o i 0, 56%o w analizie powietrza wydychanego. Przypadki stwierdzenia \u2011 w wyniku dw\u00f3ch pomiar\u00f3w \u2011 st\u0119\u017ce\u0144 alkoholu powy\u017cej i poni\u017cej warto\u015bci „progowej” wymagaj\u0105 wykonania trzeciego badania po up\u0142yw po up\u0142ywie kolejnych 15 minut. U\u0142atwia to p\u00f3\u017aniejsz\u0105 interpretacj\u0119 wynik\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Analiza powietrza wydychanego Wojciech Guba\u0142a  ANALIZA POWIETRZA WYDYCHANEGO NA ZAWARTO\u015a\u0106 ALKOHOLU Aspekty fizjologiczne, techniczne i prawne.    Alkohol etylowy (etanol) C2H5OH Alkohol etylowy nale\u017cy do najszerzej stosowanych rozpuszczalnik\u00f3w w przemy\u015ble. Ekspozycja cz\u0142owieka na etanol jest prawdopodobnie najczestszym kontaktem z rozpuszczalnikiem z wyj\u0105tkiem oczywi\u015bcie wody. W znacznych ilo\u015bciach jest u\u017cywany w celach konsumpcyjnych jako sk\u0142adnik napoj\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","footnotes":""},"class_list":["post-873","page","type-page","status-publish","hentry","entry","owp-thumbs-layout-horizontal","owp-btn-normal","owp-tabs-layout-horizontal","has-no-thumbnails","has-product-nav"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=873"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":880,"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/873\/revisions\/880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ustniki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}